Nova studija u Science ukazuje da genetika može objasniti oko 50% razlika u ljudskom životnom veku, znatno više od ranijih procena od 6–25%. Autori su koristili matematički model koji isključuje eksterni uticaj (npr. nesreće, lako izlečive infekcije) kako bi preciznije izmerili genetski doprinos. Analiza obuhvata kohorte blizanaca iz Švedske, Danske i SAD (rođeni 1870–1935), ali je model dosad testiran pretežno na severnoevropskim populacijama. Rezultati su važni za istraživanja dugovečnosti i gerijatrijsku medicinu, ali su potrebne dodatne studije u različitim populacijama.
Studija: Genetika Može Objasniti Do 50% Razlike U Dužini Života
A new study suggests genetics may play a pretty big role in determining how long a person lives, although environmental factors still have influence. . | Credit: Elena Pejchinova via Getty Images
Nova analiza objavljena 29. januara u časopisu Science sugeriše da genetika može objasniti oko 50% varijacija u ljudskom životnom veku — znatno više nego ranije procene. Autori su razvili matematički model koji pokušava da izdvoji unutrašnje (intrinzične) genetske faktore od spoljašnjih (ekstrinzičnih) uzroka smrti, poput nesreća i lako izlečivih infekcija.
Kako su došli do ovog zaključka
Istraživači su iskoristili podatke iz kohorti blizanaca iz Švedske, Danske i SAD, pokrivajući osobe rođene između 1870. i 1935. godine. Umesto klasičnog pristupa koji gleda isključivo sveukupnu smrtnost, tim je osmislio model koji matematički uzima u obzir i eliminiše uticaj eksternih uzroka smrti, čak i kada podaci o uzroku nisu dostupni. Na taj način su pokušali da preciznije izmere koliko je dugovečnost određena genima.
Rezultati
Za svaku od analiziranih kohorti model je dao procenu naslednosti (heritabilnosti) od ~50%. To je značajno više od prethodnih procena iz studija blizanaca, koje su kretale od 6% do 25% i sugerisale manji genetski doprinos. Autori ističu da analiza po dekadama pokazuje kako se u periodu 1900–1935 smanjivala ekstrinzična smrtnost (npr. usled boljeg tretmana infekcija), što utiče na tradicionalne procene naslednosti.
Ograničenja i otvorena pitanja
Iako je model napredan, ima ograničenja: najbolji podaci bi bili kohorti sa pouzdano zabeleženim uzrocima smrti koje bi se direktno klasifikovalo kao intrinzične ili ekstrinzične — takvi kompletni podaci ne postoje. Takođe, analiza je do sada primarno izvedena na populacijama severne Evrope, pa nije jasno da li se procena od 50% odnosi globalno ili je specifična za nordijske/regije slične epidemiološke istorije.
Šta to znači za medicinu
„Imati jasniji uvid u genetske faktore koji utiču na dugovečnost otvara vrata razvoju intervencija koje ciljaju produženje zdravog životnog veka (health span).“ — Luke Pilling, Univerzitet Exeter
Razumevanje genetskih markera koji utiču na to koliko dugo ljudi žive i koliko dugo ostaju zdravi može pomoći u gerijatrijskoj medicini i u dizajnu ciljanih terapijskih pristupa. Ipak, 50% heritabilnosti ne znači da je ishod zapečaćen: sredina, stil života i zdravstvena zaštita i dalje igraju ključnu ulogu.
Zaključak
Studija pruža jake dokaze da genetika ima veći uticaj na ljudsku dugovečnost nego što se ranije mislilo, ali potvrda ovih rezultata u drugim populacijama i sa boljim podacima o uzrocima smrti biće potrebna pre nego što se nalazi široko prihvate. U međuvremenu, rezultati podstiču dalje istraživanje bioloških mehanizama dugovečnosti i mogu uticati na buduće strategije za poboljšanje zdravog životnog veka.
Pomozite nam da budemo bolji.
