Studija Weizmann instituta, objavljena u Science, pokazuje da genetika objašnjava ~50% razlika u ljudskoj dugovečnosti, značajno više od ranijih procena od 10–25%. Analiza opsežnih registara iz Danske i Švedske pomogla je da se izdvoje genetski efekti od "ekstrinzičnih" uzroka smrti poput ratova i bolesti. Rezultati podstiču potragu za genetskim varijantama koje utiču na starenje, ali istovremeno naglašavaju da su životni stil i okruženje i dalje važni faktori.
Geni Imaju Veću Ulogu U Dugovečnosti: Novo Istraživanje Pokazuje ~50% Naslednosti
Scientists appear to have greatly underestimated just how much a role our genes play in determining our lifespan. Sebastian Kahnert/dpa
Novo istraživanje koje su predvodili naučnici sa Weizmann instituta u saradnji sa Karolinskim institutom i Univerzitetom Leiden pokazuje da genetika objašnjava približno 50% razlika u ljudskoj dugovečnosti — znatno više nego što se ranije verovalo.
Studija, objavljena u časopisu Science, zasnovana je na širokoj analizi istorijskih i savremenih zdravstvenih baza podataka iz Danske i Švedske. Autori navode da su ranije procene (10–25%) bile preniske zbog ograničenih podataka i neadekvatnog odvajanju "ekstrinzičnih" uzroka smrti — kao što su ratovi, epidemije, nesreće, loši uslovi rada ili nedostatak zdravstvene zaštite — koji su često maskirali genetske efekte.
Zašto je ovo važno?
Naučnici objašnjavaju da, kada je naslednost (heritabilnost) za trajanje života visoka, to znači da su genetske varijante koje utiču na starenje i rizik od oboljenja prisutne i moguće je da ih otkrijemo. "Ako je naslednost visoka, to stvara podsticaj za traženje varijanti gena koje produžavaju život, kako bismo razumeli biologiju starenja i eventualno razvili terapije", rekao je Ben Shenhar sa Weizmann instituta.
Napomena istraživača: Eksterni faktori često prikrivaju genetske uticaje. Stoga su podaci iz nordijskih registara, koji su detaljni i dugoročni, omogućili precizniju procenu uloge gena.
Moguće implikacije i ograničenja
Otkrivanje da genetika objašnjava oko polovinu varijacija u dužini života otvara dve važne perspektive: prvo, motiviše dodatna genetička istraživanja usmerena na pronalaženje specifičnih varijanti koje usporavaju starenje ili smanjuju rizik od smrtonosnih bolesti; i drugo, ukazuje na potencijal razvoja ciljnih terapija u budućnosti.
Ipak, autori naglašavaju da to ne znači da su životni izbori i okruženje nevažne: faktori poput ishrane, fizičke aktivnosti, medicina i socijalni uslovi i dalje imaju snažan uticaj i mogu promeniti ishod, čak i kod osoba sa genetskim predispozicijama.
Dodatna zapažanja
U članku su spomenute i druge linije istraživanja koje ukazuju na mogućnosti usporavanja starenja, kao što su uloge amino-kiseline taurina u eksperimentalnim modelima, ili jedinstvene adaptacije dugovečnih životinja (npr. bowhead kit koji može da živi ~200 godina) koje nude ideje o ćelijskim mehanizmima otpornosti na mutacije i rak.
Zaključak: Rezultati izazivaju preispitivanje dosadašnjih pretpostavki o ulozi genetike u trajanju života i podstiču širi istraživački napor za razumevanje i eventualno ciljanje mehanizama starenja — uz jasno saopštenu napomenu da okolina i životni stil ostaju ključni faktori.
Pomozite nam da budemo bolji.
