Više od 50.000 pripadnika izraelskih snaga navodno ima dodatno državljanstvo, a podaci Hatzlache odnose se na mart 2025. Najviše dvojnog državljanstva ima iz SAD i evropskih zemalja. Pravni eksperti upozoravaju da dvojno državljanstvo ne oslobađa krivične odgovornosti po međunarodnom pravu, ali praktične prepreke — dovođenje osumnjičenih pred sud i prikupljanje dokaza — otežavaju procesuiranje. Nevladine organizacije i pojedine države već podnose prijave u različitim jurisdikcijama.
Više Od 50.000 Dvojnog Državljanstva U Izraelskoj Vojsci — Šta To Znači Za Pravnu Odgovornost
An Israeli soldier pushes a Palestinian man while military bulldozers demolish three Palestinian-owned houses in Shuqba village, west of Ramallah in the Israeli-occupied West Bank on January 21, 2026 [Zain Jaafar/AFP]
Podaci koje je izraelska nevladina organizacija Hatzlacha pribavila preko Zakona o slobodnom pristupu informacijama pokazuju da više od 50.000 pripadnika Izraelskih odbrambenih snaga (IDF) poseduje bar jedno dodatno državljanstvo. Većina tih pasoša dolazi iz SAD i evropskih zemalja, što pokreće pitanje međunarodne odgovornosti za strane državljane za koje se navodi da su učestvovali u operacijama u Gazi.
Podaci dostavljeni Al Jazeeri (kroz advokata Elada Mana, pravnog savetnika Hatzlache) odnose se na stanje službe zaključno sa martom 2025. i navode da je 12.135 pripadnika IDF-a zabeleženo sa američkim pasošem. Među drugim navedenim nacionalnostima su 6.127 francuskih, 5.067 ruskih, 3.901 ukrajinski i 1.686 britanskih državljana. Podatak takođe ističe da su osobe s više državljanstava u obračunu brojane više puta.
Israel has damaged or destroyed more than 80 percent of Gaza buildings [File: AFP]
Od početka sukoba 7. oktobra 2023. — koji su organizacije za ljudska prava nazvale zločinima i u nekim izveštajima genocidnim radnjama — prema dostupnim izvorima u Gazi je stradalo najmanje 72.061 ljudi. Aktivnosti u regionu podstakle su brojne međunarodne i nevladine inicijative koje pokušavaju da identifikuju i procesuiraju osumnjičene, uključujući i osobe sa dvostrukim ili višestrukim državljanstvima.
Men carry a body bag as they bury one of 53 unidentified bodies at a cemetery in Deir el-Balah in the central Gaza Strip on February 13, 2026. Israel has returned many of the Palestinian bodies to Gaza with numbers instead of their names [File: AFP]
Pravni okvir i mogućnosti progona
Međunarodno pravo, uključujući Konvenciju o genocidu iz 1948. i norme o ratnim zločinima, predviđa krivičnu odgovornost pojedinaca nezavisno od njihovog državljanstva. Kako je za Al Jazeeru rekao Ilias Bantekas, profesor transnacionalnog prava:
A giant portrait of five-year-old Palestinian girl Hind Rajab, who was killed in Gaza in 2024, is unfurled on Barceloneta Beach on the second anniversary of her death and after a film about her killing received an Oscar nomination, in Barcelona, Spain on January 29, 2026 [Nacho Doce/Reuters]
"Ratni zločini izazivaju krivičnu odgovornost po međunarodnom pravu, bez obzira na to šta kaže zakon o državljanstvu... Dvojno državljanstvo je beznačajno za krivičnu odgovornost."
Međutim, Bantekas ukazuje na praktične prepreke — pre svega dovlačenje osumnjičenih pred nadležan sud i pribavljanje neposrednih dokaza. Dodatno, pojedine zemlje imaju posebne zakone koji zabranjuju službu u stranim armijama ili učestvovanje u oružanim sukobima, što može povećati izloženost krivičnom gonjenju kod nekih dvojnih državljana.
Aktuelne istrage i slučajevi
Više nevladinih organizacija i koalicija, kao što su Hind Rajab Foundation i Međunarodni centar pravde za Palestince (ICJP) kroz kampanju "Global 195", prikupljaju dokaze i podnose krivične prijave u više jurisdikcija. Primeri uključuju:
- 240-strani izveštaj koji su PCHR (Gaza) i britanski Public Interest Law Centre podneli Metropoliten policiji u Londonu;
- krivične prijave u Nemačkoj protiv pojedinačnih vojnika, uključujući optužbe za ubistva kod bolnica u Gazi;
- istrage i podnesci u Francuskoj, Italiji, Belgiji, Južnoj Africi i Brazilu;
- podnesak Hind Rajab Foundation koji obuhvata stotine navodnih počinilaca, među kojima su i dvolični državljani iz više zemalja.
Južna Afrika podnela je, takođe, slučaj pred Međunarodnim sudom pravde (ICJ) tvrdeći da izraelske operacije krše Konvenciju o genocidu; sud je u januaru 2024. izdao privremene mere kojima je naloženo preduzimanje koraka radi sprečavanja čina koji bi mogli predstavljati genocid i omogućavanje humanitarne pomoći.
Praktični izazovi i perspektiva
Pravni stručnjaci ističu da postoje jasne pravne osnove za gonjenje pojedinaca za ratne zločine, ali da su procesuiranja često otežana političkim pritiscima, strahom od diplomatskih posledica i poteškoćama u prikupljanju verodostojnih, neposrednih dokaza iz ratne zone. Ako bi se javno i političko mnjenje u evropskim zemljama značajnije promenilo, nacionalni tužioci bi mogli postati spremniji za pokretanje postupaka.
Podaci Hatzlache i aktivnost nevladinih organizacija pokazuju da će pitanje odgovornosti stranih i dvojnim državljana u IDF-u ostati tema pravnih i političkih procesa u narednim godinama.
Pomozite nam da budemo bolji.
