Istraživanje DNK ostataka sa lokacije Ajvide (Gotland) pokazalo je da su u zajedničkim grobnicama često bili srodnici drugog i trećeg stepena, a ne samo roditelji i deca. U četiri analizirane grobnice stariće oko 5.500 godina pronađeni su primeri tetaka, polusestri i rođaka s različitim stepenima povezanosti. Metod je uključivao analizu DNK iz kostiju i zuba, dok tim planira dalja interdisciplinarna istraživanja više od 70 ostataka.
Na Ajvideu otkrivena razgranata porodična stabla iz kamenog doba
The fourth grave archeologists uncovered held the remains of a girl and a young woman. The analysis showed that they were third-degree relatives, possibly cousins.
Pitanje kome biste poverili svoj grob deluje apstraktno, ali nova analiza posmrtnih ostataka sa švedskog nalazišta Ajvide otkriva kako su ljudi iz neolita razmišljali o porodičnim vezama. Istraživači iz Univerziteta u Uppsali utvrdili su da osobe sahranjivane zajedno često nisu bile u neposrednom (prvom) srodstvu, već su među njima bile veze drugog i trećeg stepena.
„Iznenađujuće je što je analiza pokazala da su mnogi koji su bili sahranjeni zajedno bili srodnici drugog ili trećeg stepena, a ne prve linije – roditelj i dete ili braća i sestre, kako se često pretpostavlja“, rekla je Helena Malmström, arheogenetičarka sa Univerziteta u Uppsali. „To sugeriše da su ljudi imali dobru svest o porodičnim linijama i da su šira porodična povezanost i zadržavanje sećanja na dalje srodnike imali važnu ulogu.“
Šta su istraživači otkrili?
U radu objavljenom u časopisu Proceedings of the Royal Society B, tim je detaljno analizirao četiri zajedničke grobnice sa arheološkog kompleksa Ajvide na ostrvu Gotland, datirane na oko 5.500 godina pre sadašnjosti. Ispitivanja su otkrila sledeće:
- U jednoj grobnici našla se 20-godišnja žena između dvoje dece (četvorogodišnjeg deteta i mališana). Dvoje dece su puna braća, dok je odrasla žena najverovatnije njihova tetka ili polusestra.
- Druga grobnica sadržala je mladu devojčicu pored ostataka odraslog muškarca za kojeg se veruje da je njen otac, i koji je verovatno prvobitno bio položen na drugom mestu.
- Treća grobnica nosi dvoje dece povezanih trećim stepenom srodstva (verovatno rođaci), dok je u četvrtoj bila mlada žena i devojčica takođe u vezi trećeg stepena (npr. rođaka ili prabaka/pranuka).
Navedenih četri grobnice predstavljaju polovinu od ukupno osam zajedničkih ukopa identifikovanih na lokalitetu koji obuhvata oko 85 sahrana.
Kako su utvrdili srodstvo?
Tim je izvadio DNK iz kostiju i zuba kako bi odredio pol i stepen srodstva. Kod dece je pol često nevidljiv iz skeletnih karakteristika, pa su naučnici koristili prisustvo X i Y hromozoma za pouzdano određivanje muškog ili ženskog pola.
Srodništvo je određivano prema procentu zajedničke DNK: prvi stepen (roditelj-dete, braća i sestre) deli ~50% DNK; drugi stepen (npr. polubraća, deda/unuk) deli ~25%; treći stepen (npr. rođaci/cousini, pradedovi i praunuci) deli oko 12,5%.
Zašto je nalaz važan?
Ovakve dobro očuvane grobnice lovaca i sakupljača su retke, pa su studije porodičnih odnosa u tim zajednicama do sada ograničene. Rezultati iz Ajvidea otvaraju prozor u društornu organizaciju i sahrambene običaje ljudi koji su živeli na severu Evrope dok je poljoprivreda već bila raširena južnije.
„Analize pružaju uvid u društvenu organizaciju u kamenom dobu“, rekao je Paul Wallin, stručnjak za groblje u Ajvideu. Koautorka Tiina Mattila dodaje da su ovakvi podaci dragoceni upravo zato što su ovi grobovi retko sačuvani i obično su istraživanja ograničena u obimu.
U narednim koracima, tim planira interdisciplinarna ispitivanja više od 70 ostataka sa istog lokaliteta kako bi detaljnije rekonstruisali životne istorije, sahrambene prakse i društvenu dinamiku drevnih lovaca-sakupljača sa Ajvidea.
Pomozite nam da budemo bolji.
