Studija u Nature Communications procenjuje da na svetu postoji između 3.700 i 5.200 neotkrivenih vrsta pčela, dok je ukupan broj vrsta verovatno 24.705–26.164. Analiza obuhvata podatke za 186 zemalja i ukazuje na velike praznine u regijama kao što su Australija, Kina, Afrika i Latinska Amerika. Pri trenutnom tempu otkrivanja, potrebno je oko 30–45 godina da se dođe do potpunije slike, a glavni izazovi su nedostatak podataka, izumiranja i političke prepreke.
Mapa blaga za pčele: naučnici procenjuju 3.700–5.200 neotkrivenih vrsta
Fantastic bees and where to find them: Study reveals ‘treasure map’ of thousands of undiscovered species
Nova studija objavljena u časopisu Nature Communications donosi optimističnu, ali i hitnu poruku: na planeti bi moglo postojati između 3.700 i 5.200 još neotkrivenih vrsta pčela, a ukupan broj svih pčelinjih vrsta procenjuje se na 24.705–26.164. Autori nazivaju svoj pristup praktičnom "mapom blaga" koja upućuje istraživače gde da ciljano tragaju za nepoznatim vrstama.
Pčele se nazivaju ključnim (keystone) vrstama jer njihova raznolikost direktno utiče na zdravlje ekosistema i poljoprivredu. Iako je do sada opisano više od 18.000 vrsta, studija pokazuje da znatni taksonomski i geo‑prostorni praznici i dalje postoje.
"Znati koliko vrsta postoji na nekom mestu, ili unutar grupe poput pčela, zaista je važno," rekao je dr James Dorey, jedan od autora. "To oblikuje naš pristup zaštiti prirode, upravljanju zemljištem i razumevanju evolucije i ekosistema."
Glavni nalazi
Autori su analizirali globalne baze podataka, državne liste vrsta i literaturne zapise i ocenili stanje za 186 zemalja. Na osnovu toga, glavni zaključci su:
Fijian bees (James Dorey)
- Ukupna procena pčelinjih vrsta: 24.705–26.164.
- Procena neotkrivenih vrsta: 3.700–5.200.
- Do sada je opisano više od 18.000 vrsta.
Gde su najveće praznine?
Studija ukazuje na velike regionalne razlike: najviše potencijalno neotkrivenih vrsta ima u oblastima poput Australije, Kine, Argentine i Čilea. Primer: za Tursku istraživači procenjuju oko 843 vrsta koje bi još mogle biti otkrivene. Nasuprot tome, Evropa (npr. Švedska, Švajcarska) verovatno ima relativno malo preostalih vrsta.
Autori takođe napominju da ostrvske države, koje su često najosetljivije na klimatske promene, mogu skrivati bogatiju pčelinju raznolikost nego što se očekivalo.
(A) global, (B) continental, and (C) top and bottom ten countries showing the number of observed species (grey) and the median number of estimated species (James Dorey et al, Nature Communications)
Koliko vremena je potrebno?
Pri trenutnom tempu opisa i imenovanja novih vrsta, naučnici procenjuju da će prolazak do potpunije slike globalne pčelinje raznovrsnosti trajati još 30–45 godina.
Izazovi i implikacije
Dr Dorey i kolege ističu niz prepreka: nedostatak podataka u velikom delu Afrike, Azije i Latinske Amerike, mogućnost izumiranja vrsta pre nego što budu opisane, krijumčarenje, retke procene zaštite, političke i kulturne barijere, kao i restrikcije u razmeni podataka. Čak i u bogatijim zemljama, poput Australije, postoji značajan jaz — studija navodi da je od mnogih novih vrsta opisanih posle 2000. samo oko 12% formalno imenovano.
Autori veruju da nova kvantitativna metoda može poslužiti kao efikasna "mapa blaga" za ciljane terenske istraživačke napore i prioritetizaciju finansiranja i taksonomske obuke.
Zaključak: Studija podvlači da, iako imamo mnogo znanja o pčelama, veliki broj vrsta i dalje je nepoznat. Brza, ciljna istraživanja i međunarodna saradnja potrebni su da bismo sačuvali biološku raznolikost i poljoprivredu pre nego što neke vrste nestanu neprimećene.
Pomozite nam da budemo bolji.
