NASA i tim istraživača po prvi put su identifikovali progenitora supernove koristeći arhivske snimke Hubble i James Webb teleskopa. Zvezda 2025pht u galaksiji NGC 1637 ugašena je pre oko 40 miliona godina, a u posmatranjima iz 2024. pokazala se kao izuzetno crveni i prašnjavi superdžin. Analiza koristi Webbove instrumente NIRCam i MIRI, a buduće misije poput Nancy Grace Roman teleskopa doprineće daljem otkrivanju sličnih izvora.
NASA Identifikovala Progenitora Supernove Uz Pomoć Arhivskih Snimaka James Webb Teleskopa
Credit: Image: NASA, ESA, CSA, STScI, Charles Kilpatrick (Northwestern), Aswin Suresh (Northwestern); Image Processing: Joseph DePasquale (STScI)
NASA i međunarodni tim astronomа po prvi put su identifikovali progenitora supernove koristeći arhivske snimke, uključujući ranije fotografije koje je napravio svemirski teleskop James Webb. Otkriće omogućava uvid u stanje zvezde neposredno pre eksplozije i potvrđuje vrednost kombinovanih podataka iz različitih opservatorija.
Zvezda označena kao 2025pht nalazila se u galaksiji NGC 1637. Prema tumačenju podataka, sam događaj se dogodio pre oko 40 miliona godina — toliko je svetlu te eksplozije trebalo da stigne do detektora, a supernova je prvi put uočena u junu 2025. godine od strane sistema za nadzor neba ASAS-SN.
A combined James Webb and Hubble view of spiral galaxy NGC 1637. The panels show a red supergiant star before and after it exploded | Credit: Image: NASA, ESA, CSA, STScI, Charles Kilpatrick (Northwestern), Aswin Suresh (Northwestern); Image Processing: Joseph DePasquale (STScI)
Kako je progenitor identifikovan
Tim je uporedio arhivske snimke Hubble i James Webb teleskopa snimljene pre eksplozije i precizno poravnao položaje izvora u okviru NGC 1637. Zahvaljujući tome, istraživači su uspeli da izdvoje zvezdu koja je eksplodirala i analiziraju njen spektar i boju pre supernove — prvi put da je progenitor fotografisan i u Webb arhivu.
Charlie Kilpatrick (Northwestern University): Čekali smo da supernova eksplodira u galaksiji koju je Webb prethodno posmatrao. Povezali smo Hubble i Webb podatke da bismo po prvi put detaljno karakterisali ovu zvezdu.
Šta su našli
Istraživanje pokazuje da je progenitor u 2024. bio izuzetno crveni i obavijen gustim slojem prašine, što znači da su kraće (plave) talasne dužine bile znatno prigušene. Autori ga opisuju kao jedan od najcrvenijih i najprašnjavijih superdžinova koji su zabeleženi neposredno pre eksplozije.
The "cosmic tarantula" is another incredible image captured by the James Webb Telescope | Credit: NASA, ESA, CSA, STScI, Webb ERO Production Team
Aswin Suresh (koautor): To je najcrveniji i najprašnjaviji crveni superdžin koji je do sada zabeležen da eksplodira kao supernova.
Uloga Webbovih instrumenata
NIRCam (Near-Infrared Camera) snima blisku infracrvenu svetlost (otprilike 0,6–5 mikrona), što pomaže u dobijanju oštrih slika zvezda i unutrašnjih delova galaksija. MIRI (Mid-Infrared Instrument) detektuje duže talasne dužine (oko 5–28 mikrona) i omogućava praćenje hladnije prašine i gasovitih struktura oko umirućih zvezda.
Webb je lansiran 2021. godine sa ciljem proučavanja ranih faza univerzuma i formiranja kosmičkih struktura. Kombinacija njegovih podataka sa Hubble arhivom sada pruža redak uvid u faze neposredno pre supernovih eksplozija.
Šta sledi
Ovo otkriće otvara mogućnost da se više sličnih progenitora identifikuje pre nego što eksplozije budu potpuno razjašnjene, posebno kada budu dostupni novi teleskopi. NASA planira lansiranje Nancy Grace Roman teleskopa do sredine 2027. godine; njegova široka polja pregleda nadopuniće Webbove posmatranja i pomoći u pronalaženju i praćenju velikog broja zvezda i formirajućih sistema.
Arhivske i nove fotografije James Webba već su omogućile spektakularne poglede na daleke galaksije i strukture u svemiru, a ovakva kombinovana analiza dodatno pokazuje koliko su istorijski snimci važni za moderno proučavanje kosmosa.
Pomozite nam da budemo bolji.
