Sažetak: NASA-ina observatorija Chandra otkrila je prvu potvrđenu astrosferu oko zvezde slične Suncu — HD 61005 („Moth“), udaljene ~117 lj. g. Kombinovanjem rendgenskih, infracrvenih i optičkih podataka zabeležen je zaštitni mehurić i karakterističan praškasti rep. Zvezda je mlada (~100 mil. godina) i ima vetrove ~3× brže i ~25× gušće od Sunčevih, što pruža jedinstven uvid u ranu fazu razvoja Sunčevog sistema.
NASA Snimila Prvu Potvrđenu Astrosferu oko Zvezde Slične Suncu — Impresivan Snimak Chandre
A young, sun-like star reveals its protective sheath, or 'astrosphere', for the first time in this Chandra image. | Credit: X-ray: NASA/CXC/Johns Hopkins Univ./C.M. Lisse et al.; Infrared: NASA/ESA/STIS; Optical: NSF/NoirLab/CTIO/DECaPS2
Brze činjenice: HD 61005 („Moth“) — zvezda slična Suncu; Lokacija: ~117 svetlosnih godina, sazvežđe Puppis; Objavljeno: 23. februar 2026.
A zoomed-in view of the 'Moth' and its astrosphere | Credit: X-ray: NASA/CXC/John Hopkins Univ./C.M. Lisse et al.; Infrared: NASA/ESA/STIS; Image Processing: NASA/CXC/SAO/N. Wolk
NASA-in rendgenski teleskop Chandra zabeležio je prvu potvrđenu astrosferu — zaštitni mehurić stvoren stelarnim vetrom — oko zvezde slične Suncu, HD 61005. Ovaj snimak daje redak uvid u to kako je naš Sunčev sistem mogao izgledati u svojoj mladosti.
An image of the egg nebula, with a glowing streak of pink gas in the middle surrounded by concentric circles of white like with four diagonal beams of light streaking from top left to bottom right all in front of a deep space starry background
Šta je astrosfera i zašto je važna?
Heliosfera je mehurić koji stvara Sunčev vetar i koji štiti unutrašnji deo Sunčevog sistema od međuzvezdanog zračenja. Astrosfera je isto to, ali oko druge zvezde: štiti planete i prašinu u njenom okruženju i utiče na uslove za oblikovanje i očuvanje atmosfere na planetama.
An image of a spiral galaxy on a splotchy black and white background with a stream of black material emerging from the galaxy
Kako je otkriće napravljeno?
Snimak kombinuje Chandra rendgenske podatke (prikazano ljubičasto i belo) sa infracrvenim i optičkim snimcima drugih instrumenata, uključujući Hubble i opservatoriju Cerro Tololo u Čileu. Rendgenski signal nastaje kada snažan stelarni vetar HD 61005 udara u neobično gustu oblast međuzvezdanog materijala — sudar koji generiše dovoljno X-zraka da ga Chandra detektuje.
Hundreds of gold and orange clouds with feathered trails going down behind them. The small clouds are covering a few scattered, bright stars.
U centru kompozitne slike vidi se intenzivan beli rendgenski izvor, a oko njega širi se neon-ljubičasti sjaj koji predstavlja samu astrosferu. Dodatno, zvezda ima karakterističan klinasti rep od prašine koji podseća na krila, zbog čega je dobila nadimak „Moth“ (Moljac).
Šta znače ove brojke?
HD 61005 je stara oko 100 miliona godina — mnogo mlađa od našeg Sunca (≈4,6 milijardi godina) — i pojačano je aktivna. Astronomi procenjuju da su njeni stelarni vetrovi otprilike tri puta brži i oko 25 puta gušći nego danas Sunčevi. NASA navodi da bi, da je HD 61005 na mestu Sunca, heliosfera našeg sistema mogla biti i do deset puta šira.
Brad Snios, fizičar ranije povezan sa Harvard & Smithsonian Center for Astrophysics, rekao je: "Postoji poslovica da moljac leti ka plamenu. U slučaju HD 61005, 'Moth' se teško može udaljiti od plamena jer je rođen oko njega."
Zašto je to značajno?
Ovo je prvi direktan dokaz postojanja astrosfere oko zvezde slične Suncu i otvara prozor u uslove koji su mogli vladati u ranim fazama razvoja Sunčevog sistema. Razumevanje jačine stelarnih vetrova i interakcije sa međuzvezdnim medijumom pomaže u modelovanju atmosferske evolucije planeta i mogućnosti za habitabilnost u mladim planetarnim sistemima.
Potraga za takvim strukturama traje decenijama, ali zahvaljujući kombinaciji višebojnih posmatranja i povoljnim lokalnim uslovima u međuzvezdanom prostoru, astronomi su konačno snimili ovaj neverovatan fenomen.
Pomozite nam da budemo bolji.
