Stotine Kurda Vratilo Se u Afrin i Proslavilo Nowruz Po Prvi Put Posle Progonstva

AL BASOUTA, Sirija — Stotine Kurda vratilo se u okolinu Afrina i po povratku prvi put javno proslavilo prolećni praznik Nowruz, koji je nedavno proglašen državnim praznikom, dok se region suočava sa posledicama osmogodišnjeg egzodusa i promenama demografije.

Syrian Kurds hold lit torches and Kurdish flags as they celebrate Nowruz, the Persian New Year, in the village of Basuta in the Afrin countryside, Syria, Friday, March 20, 2026. (AP Photo/Ghaith Alsayed)(ASSOCIATED PRESS)

Slavlje i simbolika

U selu al-Basouta povratnici su se okupili da plešu u kolu, nose kurdske zastave i baklje, a na obroncima su plamenom ispisali reč raperin — „ustanak“ na kurdskom. Za mnoge, to je bio prvi put od progonstva da javno učestvuju u ovom višemilenijumskom obredu bez straha.

Syrian Kurds hold lit torches and Kurdish flags as they celebrate Nowruz, the Persian New Year, in the village of Basuta in the Afrin countryside, Syria, Friday, March 20, 2026. (AP Photo/Ghaith Alsayed)(ASSOCIATED PRESS)

Politički kontekst povratka

Afrin su 2018. zauzele turske snage i povezane sirijske opozicione jedinice, što je nateralo brojne kurdske civile i borce da napuste to područje. Povratak je postao moguć nakon dogovora između kurdskih snaga i Damaska, pregovora u kojima je posredovao i lider iračke KDP, Masud Barzani.

Syrian Kurds hold lit torches and Kurdish flags as they celebrate Nowruz, the Persian New Year, in the village of Basuta in the Afrin countryside, Syria, Friday, March 20, 2026. (AP Photo/Ghaith Alsayed)(ASSOCIATED PRESS)

U okviru dogovora, kurdske formacije su delimično integrisane u nacionalnu vojsku, a vlada je obećala da olakša povratak raseljenih — među njima je i konvoj od oko 400 porodica iz provincije Hasakeh koji je stigao ranije ovog meseca.

Fireworks illuminate the sky as Syrian Kurds celebrate Nowruz, the Persian New Year, in the village of Basuta in the Afrin countryside, Syria, Friday, March 20, 2026. (AP Photo/Ghaith Alsayed)(ASSOCIATED PRESS)

Prava i simboličke promene

Privremeni predsednik Ahmad al-Sharaa izdao je dekret kojim se jačaju prava Kurda: kurdski je proglašen službenim jezikom uz arapski, Nowruz je usvojen kao državni praznik, i vraćeno je državljanstvo desetina hiljada ljudi kojima je ono oduzeto tokom popisa 1962. godine.

Povratak pun protivrečnosti

Za povratnike kao što je Abdul Rahman Omar, koji je osam godina proveo u izbeglištvu u kvartu Sheikh Maqsoud u Alepu, povratak je bio emotivan ali i tužan — mnogi stari komšije nisu se vratili, a domovi su često promenjeni ili zauzeti.

«Kada je čovek osam godina daleko od svog doma, naravno da mu nedostaje i žudi za njim. Postoji osećaj praznine, ali i radosti što si opet u svom domu i među uspomenama», rekao je Omar.

Angelia Hajima, mlada žena iz grupe povratnika, istakla je ulogu Masuda Barzanija u posredovanju koje je omogućilo povratak mnogih porodica: "Nadam se da sada svi mogu da se vrate u svoju domovinu."

Izazovi unapred

Iako su novi zakonski koraci i povratak delimično umirili deo kurdskog stanovništva, ostaju pitanja o dugoročnoj bezbednosti, pravima manjina i vraćanju imovine. Mnogi povratnici i dalje osećaju prazninu jer se život u selima ne može brzo vratiti na pređašnji kolosek.

Kontekst za čitaoca: Nowruz je star oko 3.000 godina, vuče korene iz zoroastrizma i slavi se među različitim verama i narodima u regionu kao simbol pomirenja, obnove i početka nove godine.