Fenomen „aghazadeh“ opisuje decu i rođake iranske elite koji uživaju privilegije u SAD, Britaniji i Kanadi dok većina građana u Iranu trpi ekonomske i društvene pritiske. Istrage i izvori u egzilu opisuju trostruku strategiju prisustva: akademske veze, investitorski transferi i režimom odobreni prenosi velikih suma. Analitičari pozivaju Zapad da pooštri kontrolu imovine i finansijskih tokova povezanih s režimom.
Deca Iranske Elite Žive Luksuzno na Zapadu Dok Građani Trpe: Šta Otkriva Fenomen „Aghazadeh“
Families of Iran's elite live lavishly abroad while ordinary citizens suffer at home
Decenijama se, kako navode istraživanja i izveštaji, unapred zamišljen sistem visokih zvaničnika Irana oslanja na dvostruku strategiju: javno kritiku Zapada i strogu kontrolu društva kod kuće, dok članovi njihovih porodica grade komforan život u inostranstvu. Taj fenomen u Iranu je široko poznat pod imenom „aghazadeh“ i postao je simbol jaza između retorike režima i privatnog života elite.
Iranian women walk past a mural painting of Iranian flags in Tehran on Nov. 26, 2024.(Getty Images)
Kako funkcionira sistem
Prema izjavama novinara i analitičara u egzilu, sistem funkcioniše u tri sloja. Prvi sloj čine studenti i akademici koji dolaze na zapadne univerzitete, često predstavljeni kao obični imigranti, a kojima se, prema tvrdnjama pojedinih izvora, pripisuje i zadatak normalizacije slike Islamske Republike te praćenje aktivista.
Former Iranian President Mohammad Khatami (L) gives a certificate of appreciation to leading reformist politician Saeed Hajjarian during the annual congress of the Islamic Iran Participation Front in Tehran December 4, 2008.
Drugi sloj sačinjavaju bivši insajderi i poverljivi saradnici koji ulaze kao investitori ili biznismeni sa velikim kapitalom, čije poreklo ponekad izaziva sumnju. Treći sloj odnosi se na pojedince koji, kako tvrde izvori u inostranstvu, pod „zelenim svetlom“ sigurnosnih struktura prenose velike sume novca i dalje finansiraju mreže povezane s režimom.
A billboard depicting Iran's supreme leaders since 1979: (L to R) Ayatollahs Ruhollah Khomeini (until 1989), Ali Khamenei (until 2026), and Mojtaba Khamenei (incumbent) is displayed above a highway in Tehran on March 10, 2026. Iran marked the appointment of Ayatollah Mojtaba Khamenei to replace his father as its supreme leader on March 9, 2026.
Istaknuti primeri i istrage
Novinarske priče i istraživanja navode nekoliko ilustrativnih slučajeva: Masoumeh Ebtekar, bila je glasnik tokom diplomatske krize 1979. godine, dok je njen sin Eissa Hashemi kasnije živeo i gradio karijeru u Los Anđelesu, što je autorka Banafsheh Zand dokumentovala na svom Substacku.
A woman holds an Iranian flag during the funeral and burial of Ali Shamkhani at Imamzadeh Saleh in northern Tehran, Iran, on March 14, 2026.
Mahmoud Reza Khavari, bivši čelnik Bank Melli Iran umešan u skandal pronevere vredan oko 2,6 milijardi dolara, izbegao je iz zemlje 2011. i potom se nastanio u Kanadi, gde su javni zapisi pokazali velike nekretninske kupovine njegove porodice.
Ali Larijani, addresses a press conference in Tehran, Iran. Larijani, a top Iranian security official and a conservative force within Iran’s theocracy, was killed in an Israeli strike on March 17, 2026.
Medijske istrage iz 2026. (The Times, Bloomberg) povezale su ime Mojtabe Khameneija sa mrežom nekretnina u Evropi, dok je izveštaj The Guardian ukazao na raširenost rođaka i povezanih osoba iranskih zvaničnika u SAD, Britaniji i Kanadi. Takođe je skrenuta pažnja na slučaj Fatemeh Ardeshir-Larijani, koja je pod pritiskom javnosti napustila poziciju na Emory University.
In this picture obtained from Iran's ISNA news agency, Mojtaba Khamenei, son of Iran's supreme leader Ayatollah Ali Khamenei, looks on in Tehran on October 13, 2024.
Reakcije i implikacije
„Islamski režim u Iranu je korumpiran do same srži,“ rekao je Kasra Aarabi iz organizacije United Against Nuclear Iran, ističući da zapadne države treba strožije da reaguju na kapital i imovinu povezanu s režimom.
Analitičari i izvorni novinari upozoravaju da rasprostranjenost ovakih mreža nije samo pitanje privatnog luksuza, već i geopolitičkog i finansijskog uticaja: integrisane porodice i saradnici u inostranstvu stvaraju kontakte, uče kako funkcionišu zapadna društva i, kako tvrde, ponekad deluju u interesu režima.
A person holds an image of Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei as Iranian demonstrators protest against the U.S.-Israeli strikes, in Tehran, Iran, Feb. 28, 2026.
U samom Iranu kontrast je dramatičan: ekonomske teškoće, hapšenja zbog kršenja propisa o oblačenju i gušenje protesta ostaju svakodnevica za mnoge građane, dok su primeri privilegovane elite jasno vidljivi u izvještajima o nekretninama i školovanim članovima porodica koji žive na Zapadu.
Pro-government demonstrators burn an American flag at Tehran University, on June 19, 2009 in Tehran, Iran.
Zaključak
Dok istrage i medijski izveštaji nastavljaju da rasvetljavaju veze između iranske elite i njihovih životnih baza u inostranstvu, analitičari pozivaju zapadne vlasti na odlučniju politiku: identifikaciju, sankcionisanje i, gde je to izvedivo, oduzimanje imovine stečene kroz koruptivne prakse. Pitanje ostaje u kojoj meri će međunarodni akteri zatvoriti pravne i regulatorne rupe koje omogućavaju takve transferе kapitala i društvene privilegije.
Pomozite nam da budemo bolji.
