1,9 miliona sati sirovih otpadnih voda u Engleskoj u 2025. — šta to znači i ko snosi odgovornost?

Vodovodne kompanije u Engleskoj ispustile su sirove otpadne vode u reke, jezera i more ukupno 1,9 miliona sati tokom 2025. godine, pokazuju podaci Environment Agency. To je pad od 48% u odnosu na prethodnu godinu, ali stručnjaci i aktivisti i dalje upozoravaju na ozbiljne ekološke i zdravstvene rizike.

Obim i uzroci

Environment Agency navodi da je najveći deo smanjenja posledica suvljeg vremena u 2025. godini, dok industrijsko udruženje Water UK ističe i dodatna ulaganja u infrastrukturu. Većina britanskog kanalizacionog sistema je kombinovana — u iste cevi ulaze kišnica i otpadne vode — pa tokom obilnih padavina kapaciteti prečistilišta mogu biti premašeni i sistem je projektovan da povremeno prelivom (combined sewer overflow) ispusti višak u vodne tokove.

Suvio ispuštanja ("dry spills") i nadzor

Regulator Ofwat je saopštio da su neke kompanije „rutinski ispuštale otpadne vode“ i van perioda jakih padavina, što predstavlja kršenje dozvola — fenomen poznat kao dry spilling. BBC je 2022. identifikovao oko 6.000 mogućih slučajeva suvog ispuštanja, a za 2025. Environment Agency je po prvi put zatražila od kompanija da prijavljuju takve događaje i trenutno istražuje oko 15.000 incidenata iz prethodne godine.

[BBC]

Ozbiljni incidenti i glavni akteri

U ukupnom broju zabeleženih incidenata zagađenja 2024. zabeleženo je 75 ozbiljnih slučajeva u kojima postoji pretnja po vodeni i ljudski život; Thames Water je povezan sa 33 takva incidenta. U Velsu su sati ispuštanja pali za 11% u 2024, ali su incidenti zagađenja dostigli desetogodišnji maksimum. Severna Irska još ne prati ispuštanja u realnom vremenu, dok je u Škotskoj prošle godine po prvi put praćeno sve prelivne tačke.

Zdravstveni i ekološki rizici

Prisutnost ljudskih fekalija u rekama i moru može izložiti kupače bakterijama poput Salmonella i E. coli, koje izazivaju dijareju i povraćanje, kao i virusima poput hepatitisa A. Environment Agency redovno meri kvalitet vode na označenim kupalištima između maja i septembra i objavljuje prognoze rizika u nekim oblastima.

Reforme, nadzor i ulaganja

Nezavisna Independent Water Commission predložila je 88 preporuka za reformu sektora, uključujući strože kazne, nezavisniji nadzor i obavezne inspekcije bez najave. Vlada je u beloj knjizi najavila neke velike promene, kao što su ukidanje Ofwata i osnivanje novog regulatora koji spaja funkcije više tela, kao i uvođenje obaveznih pametnih brojila.

Rowers taking part in the 2024 Oxford and Cambridge Boat Race were told not to swallow any splashed water after E.coli was found [Getty Images]

Ofwat je na kraju prošle godine odobrio plan da kompanije u Engleskoj i Velsu ulože ukupno £104 milijarde u narednih pet godina za modernizaciju i osiguranje vodosnabdevanja, pri čemu je oko £20 milijardi predviđeno posebno za smanjenje izliva otpadnih voda.

Alati za javnost i ograničenja podataka

Water UK je lansirao National Storm Overflow Hub koji prikazuje gotovo realno vreme ispuštanja na prelivnim tačkama u Engleskoj, ali ta platforma ne prikazuje zapreminu ispuštanja niti prisustvo patogenih mikroorganizama. Zbog toga se i dalje ne može precizno proceniti koliki je stvarni rizik po zdravlje na osnovu samih registara ispusta.

Šta čitaoci mogu da urade

- Proverite prognoze i izveštaje o kvalitetu vode na vladinim stranicama za kupališta pre planiranja kupanja.
- Pratite National Storm Overflow Hub za obaveštenja o ispuštanjima u vašoj oblasti.
- Podržavajte lokalne ekološke inicijative i zahtevajte transparentnost i odgovornost od vodovodnih kompanija.

Zaključak: Iako su zabeleženi padovi u ukupnom vremenu ispuštanja, broj potencijalnih nezakonitih «dry spills» i dalje izaziva zabrinutost. Reforme i velika ulaganja su najavljeni, ali jasnoća podataka i strožiji nadzor biće ključni da se smanji uticaj na prirodu i javno zdravlje.