Pre 27 godina posada 3. diviziona 250. raketne brigade PVO tvrdi da je oborila američki F‑117A „Noćni sokol“ (27. mart 1999.). Pukovnik Slaviša Golubović detaljno opisuje taj i druge incidente u knjizi Pad noćnog sokola. Najveći izazov bila je detekcija zbog stealth tehnologije, ali po tvrdnjama posade radari i procedure su omogućili uspešno dejstvo. Neke tvrdnje o dodatnim pogodcima zahtevaju nezavisnu verifikaciju.
Dan Kad Je Srušen Mit O „Nevidljivom“: Kako Je 250. Raketna Brigada PVO Oborila F‑117A
Pre tačno 27 godina posada 3. diviziona 250. raketne brigade PVO Vojske Jugoslavije ušla je u istoriju oborivši američki borbeni avion F‑117A, poznat pod nadimkom „Noćni sokol“. Penzionisani pukovnik RV i PVO Slaviša Golubović opisuje te događaje u knjizi Pad noćnog sokola i u javnim izjavama iznosi svedočenja učesnika operacije.
Ključni događaji i tvrdnje
Prema Goluboviću, prvi pogodak dogodio se 27. marta 1999. godine kada je avion pilotiran od strane američkog pilota Dalea Zelka pogođen, pilot se katapultirao, a avion pao u njivu u ataru sela Buđanovci. Posada tvrdi da je drugi sličan incident zabeležen u noći između 29. i 30. aprila, dok se za 20. maj pominje napad za koji se, prema autorovim tvrdnjama, sa visokim stepenom verovatnoće može reći da je meta bio američki bombarder B‑2A—međutim, navodi se da je taj avion pao izvan teritorije Srbije, te da nema fizičkih ostataka u zemlji.
Tehnički izazovi i procedura
Golubović ističe da je najveći izazov za PVO bila detekcija zbog takozvane stealth tehnologije i specifičnog radarskog profila F‑117A. Prema njegovom opisu, avion je doleteo iz pravca Aviana, preleteo Sloveniju, ušao u mađarski vazdušni prostor i kasnije napao položaje kod Straževice. U jednom trenutku operativni tim je u više pokušaja uspeo da ga zadrži u radarskom zahvatu, nakon čega je komandant rukovalac gađanja Zoltan Dani naredio lansiranje raketa tipa „Neva“ (S‑125). Posada navodi da je prva raketa nanela kritično oštećenje — odsecivši krilo — što je dovelo do gubitka upravljivosti i pada aviona.
Važno: Opisane tvrdnje potiču iz izjava i knjige Slaviše Golubovića i svedočenja učesnika. Neke tvrdnje, naročito o drugom i trećem pogođenom avionu i o tipu cilja u maju, nemaju javno, verifikovano nezavisno potvrđenje u dostupnim međunarodnim izvorima.
Posledice i kontekst
Incident sa F‑117A imao je veliki simbolički značaj: predstavlja direktan izazov mitologiji o „nevidljivosti“ modernih stealth aviona i pokazuje kako kombinacija taktike, procedure i prisustva operativnih radara može dovesti do uspeha protiv tehnički naprednih platformi. Golubović naglašava da je knjiga napisana kako bi se sačuvalo svedočenje onih koji su učestvovali i kako bi se protivile različitim, po njegovom mišljenju netačnim, interpretacijama događaja.
Gde postoje razlike u tumačenjima
U javnoj i međunarodnoj raspravi postoje različite verzije događaja i stepen potvrđenosti pojedinih tvrdnji varira. Dok su pad F‑117A i spasavanje pilota široko izveštavani, tvrdnje o dodatnim oborenim ili oštećenim F‑117A i o mogućem pogotku B‑2A izvan teritorije Srbije zahtevaju oprez pri njihovom predstavljanju kao potvrđene činjenice.
Zaključak: Knjiga i izjave Slaviše Golubovića predstavljaju značajan izvor svedočenja učesnika i doprinose istorijskoj slici događaja iz 1999. godine, ali čitaoca treba upozoriti na razliku između ličnih svedočenja i potpuno nezavisno verifikovanih podataka.
Pomozite nam da budemo bolji.
