Arheolozi su ispod Frankfurta otkrili dobro očuvan rimski kultni kompleks u antičkoj Nidi, sa 11 kamenih zgrada, oko 70 šahtova i 10 ritualnih jama. Jamama su pronađeni keramički predmeti, ostaci biljaka i životinja, a postoje i indikacije koje ukazuju na mogućnost ritualnog ljudskog žrtvovanja—međutim, to je za sada preliminarno. Nalazi uključuju ~5.000 fragmenata ofarbane žbuke, 250+ novčića i posvetu datovanu 246. godinom, što potvrđuje aktivnost svetišta do sredine 3. veka.
Rimsko svetište ispod Frankfurta: Otkriven centralni kultni kvart — moguća ljudska žrtvovanja
Roman sanctuary unearthed beneath Frankfurt may have a dark past involving ritual human sacrifice
Arheolozi su ispod Frankfurta otkrili dobro očuvan rimski kultni kompleks u antičkoj Nidi, koji bi mogao promeniti razumevanje religijskog života i rituala u južnoj Germanii. Nalazišta su podržana istraživanjima Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG) i Swiss National Science Foundation (SNF), a delovi svetišta isplivali su tokom iskopavanja 2016–2018. i ponovo 2022. prilikom gradnje nove osnovne škole Römerstadtschule u naselju Heddernheim.
Glavni nalazi
Kompleks, koji je verovatno poticao iz početka 2. veka, očuvan je gotovo netaknut: identifikovano je 11 kamenih objekata izgrađenih kroz više faza, oko 70 šahtova i 10 ritualnih jama. U jamama su pronađene keramičke posude, ostaci biljaka i životinja — među kojima ribe i ptice — tumačeni kao ritualni obroci i prilozi bogovima.
Remains of a stone building with chapel discovered during the excavation (Denkmalamt Stadt Frankfurt)
Iako su većina nalaza tipični za rimska svetišta (kako poklonjeni predmeti, tako i dekorativni elementi), istraživači napominju da neke informacije ukazuju i na mogućnost ritualnog ljudskog žrtvovanja, što bi za ovaj region bilo izuzetno retko i izuzetno značajno. Autori studije naglašavaju da je ta tvrdnja zasad preliminarna i predmet daljih analiza.
Materijalni dokazi
Među artefaktima zabeleženo je oko 5.000 fragmenta ofarbane zidne žbuke, bronzani okovi za vrata i prozore, više od 250 rimskih novčića i preko 70 metalnih kopči za odeću — predmeta koji su često služili kao žrtveni prilozi. Posebno je značajna posveta vojnika Mercuriusu Alatheusu datovana u 246. godinu, što ukazuje da je svetište bilo aktivno bar do sredine 3. veka.
Two of over 5,000 fragments of painted wall plaster from the cult district (C. Wenzel/AMF)
Kultovi, arhitektura i značenje
Natpisi i simboli ukazuju na štovanje više božanstava: među njima su Jupiter, Jupiter Dolichenus, Mercurius Alatheus, Diana, Apolon i Epona — mešavina koja govori o kulturnoj i verskoj raznovrsnosti centra. Arhitektura pojedinih objekata ocenjena je kao neobična i bez jasnih paralela u rimskim provincijama Germania ili Galija, što dodatno ističe vrednost nalazišta.
"Centralni kultni kvart Nide predstavlja arheološko otkriće skoro neuporedivog značaja u Evropi," izjavila je Ina Hartwig, gradska poverenica za kulturu i nauku u Frankfurtu.
Kako je istakao gradski većnik Marcus Gwechenberger, pronalazak tokom izgradnje nove škole simbolički povezuje prošlost i budućnost grada: "To što je otkriće nastalo tokom radova na izgradnji nove Römerstadtschule jasno pokazuje kako se prošlost i budućnost prepliću u našem gradu."
Dalja istraživanja i oprez
Istraživanja se nastavljaju: stručnjaci proveravaju starosne ostatke, kontekst nalaza i poreklo spornog materijala koji sugeriše moguće ljudske žrtve. Do konačnih zaključaka neophodne su dodatne analize (npr. bioarheološke, forenzičke i kontekstualne) kako bi se razgraničilo da li su tragovi posledica rituala, pogrešnog tumačenja ili nekog drugog fenomena.
Očekuje se da dalja obrada i publikovanje nalaza pruže jasniju sliku o funkciji svetišta, trajanju njegove aktivnosti i mestu u široj rimskoj mreži kultova i gradova sve do napuštanja oko 275/280. godine nove ere.
Pomozite nam da budemo bolji.
