Studija objavljena u International Journal of Osteoarchaeology proučila je 309 skeleta sa 16 lokaliteta u Vijetnamu (10.000–1.000 godina pre sadašnjosti). Kongenitalne promene zabeležene su kod troje dece iz Man Bac i An Son (≈4.100–3.300 g. pr. n. e.) i upućuju na oblik yaws, a ne nužno na sifilis. Nalazi dovode u pitanje pretpostavku da samo sifilis može biti kongenitalan i sugerišu potrebu za preispitivanjem istorijskih interpretacija porekla bolesti.
Ostaci preistorijske dece iz Vijetnama preispituju poreklo sifilisa
Dr. Melandri Vlok and Ms. Minh Tran conducting radiographic analysis on child skeletons from Man Bac, April 11, 2026. (photo credit: Dr. Melandri Vlok/Charles Sturt University)
Nova studija sugeriše da drevni zapisi o bolestima iz grupe treponematoza možda zahtevaju drugačiju interpretaciju — i da poreklo sifilisa nije toliko jasno koliko se ranije pretpostavljalo.
Objavljena u International Journal of Osteoarchaeology, analiza obuhvata 309 skeleta prikupljenih sa 16 arheoloških lokaliteta širom Vijetnama, datovanih u rasponu od pre oko 10.000 do pre oko 1.000 godina. Iako je većina uzoraka bez jasnih tragova treponematske bolesti, kod troje dece su zabeležene promene koje ukazuju na kongenitalnu (prisutnu pri rođenju) treponematozu.
Šta su istraživači našli?
Tri dečja skeleta (starosti oko 18 meseci, 5 i 2,5 godine) potiču iz lokaliteta Man Bac na severu i An Son na jugu Vijetnama, i datovani su na približno 4.100–3.300 godina pre sadašnjosti. Kod ove dece zabeležene su specifične dentalne nepravilnosti i koštane lezije koje se uklapaju u sliku kongenitalne treponematoze.
Prehistoric Vietnamese children's bones and teeth bearking marks of syphilis-like disease, April 11, 2026. (credit: Dr. Melandri Vlok/Charles Sturt University)
Tumačenje bolesti: yaws, a ne nužno sifilis
Autori ističu da promene više odgovaraju kongenitalnom obliku yaws (tropskoj treponematozi) nego klasičnom kongenitalnom sifilisu. To je važno zato što se do sada često smatralo da je upravo sifilis jedini treponemski poremećaj koji se redovno prenosi s majke na dete.
„Naše istraživanje pokazuje da ta pretpostavka možda ne važi uvek,“ rekao je voditelj studije dr Melandri Vlok (Charles Sturt University). „I druge treponemske bolesti mogle bi se prenositi sa majke na dete.“
Prethodna ispitivanja na Man Bac ukazala su da je oko 10% sahranjenih verovatno imalo neku formu treponematske bolesti, pri čemu su najčešće bile pogođene deca i adolescenti — što odgovara epidemiologiji nevenerealnih oblika koji se šire kontaktom koža‑na‑koža.
Širi značaj nalaza
Ako se kongenitalni prenos može dogoditi i kod nevenerealnih treponematoza, to menja način na koji arheolozi i paleopatolozi interpretiraju skeletne dokaze. Neki primeri ranije etiketirani kao kongenitalni sifilis mogli bi predstavljati druge oblike treponematoze, što oslabljuje jednostavnu hipotezu da je sifilis u Evropu uneo Kolumbo iz Amerike.
„Ovo uklanja jednu od ključnih pretpostavki 'Kolumbo je doneo sifilis' teorije i pokazuje da smo i dalje prilično daleko od konačnog odgovora o poreklu ove bolesti,“ dodala je Nicola Czaplinski (doktorandkinja, University of Notre Dame Australia) u komentaru za Live Science.
Iako nalaz ne dokazuje tačno poreklo sifilisa, studija naglašava potrebu za opreznijim i nijansiranijim tumačenjem skeletnih promena u paleopatologiji i za dodatnim interdisciplinarnim istraživanjima (molekularna analiza, kontekstualna arheologija) kako bi se razjasnile ove razlike.
Pomozite nam da budemo bolji.
