Nova genetska studija sugeriše da je Kolumbo mogao poticati iz galicijskog plemstva

Pet vekova nakon prvog putovanja u Ameriku, pitanje porekla Kristofora Kolumba i dalje intrigira istoričare, lingviste i genetičare. Najnoviji doprinos toj debati dolazi iz kripte u Gelvesu kod Sevilje i iz istraživanja tima iz laboratorije Citogen i Univerziteta Complutense u Madridu.

Istraživači su ekshumirali 12 osoba iz porodične kripte grofova od Gelvesa i analizirali više od 10.000 genetskih markera primenom masovnog paralelnog sekvenciranja. U preprintu objavljenom na platformi bioRxiv navode da su među tim osobama otkrili neočekivanu genetsku vezu između dvoje pojedinaca čiji odnos nije objašnjen poznatim dokumentima.

Kako su došli do Pedra Madruga?

Par čija je zajednička genetika izazvala pažnju bio je Jorge Alberto de Portugal, treći grof od Gelves i pra-pra-unuk koji se u izvorima vezuje za Kolumba, i María de Castro Girón de Portugal, grofica iz 17. veka čija porodica potiče iz Galicije. Pošto istorijski izvori ne pokazuju direktno srodstvo između njih, istraživači su upotrebili računarski model koji je razmatrao genealogije kroz 16 generacija kako bi pronašao mogućeg zajedničkog pretka.

Analiza, kako je opisana u radu, ukazala je na Pedra Álvareza de Sotomajora, poznatog kao Pedro Madruga, moćnog galicijskog plemića iz 15. veka. Autori su primenili i tzv. Virtual Knock-out metodu: kada su iz modela "virtualno" uklonili Pedra Madrugu, genetska veza između dvojice ispitanih nestala je. Nijedan drugi predak iz analiziranih stotina nije dao isti efekat.

Tehnologija i ograničenja

Genetičarka Isabel Navarro-Vera iz Citogena navodi da su za analizu korišćeni podaci sa preko 10.000 markera i masovno paralelno sekvenciranje, što predstavlja neobičnu primenu za ovako stare ostatke. Ipak, autori jasno ističu ograničenja: rezultati potiču iz indirektnih uzoraka (potomaka), a ne iz DNK samog Kolumba, i nalaze su objavljeni kao preprint bez završene vršnjačke recenzije.

U naučnoj zajednici su zatražene dodatne mere koje bi pojačale verodostojnost nalaza: objavljivanje sirovih podataka u otvorenim repozitorijumima, replikacija analiza u nezavisnim laboratorijama i uključivanje baza istorijskih referentnih populacija u poređenja.

Širi kontekst i dosadašnje hipoteze

Hipoteza o galicijskom poreklu Kolumba nije nova — prvi je takvu ideju početkom 20. veka izneo istoričar Celso García de la Riega. Argumenti koji se navode uz ovu teoriju uključuju: prekid pojavljivanja Pedra Madruga u dokumentima oko 1486. i istovremeno pojavljivanje Kolumba pred dvorom Izabele i Ferdinanda; lingvističke tragove u Kolumbovim tekstovima koji podsećaju na galego-portugalske konstrukcije; i sličnosti u heraldici.

Istovremeno, drugi timovi i analize ukazuju na različita porekla. Dugogodišnje istraživanje profesora José Antonio Lorentea iz Granade koje se bavi skeletnim ostacima koji se u javnosti pripisuju Kolumbu dovelo je do privremenih tvrdnji o sefardsko-mediteranskom poreklu, dok tradicionalna italijanska hipoteza ostaje dominantna u historiografiji, delom zbog Kolumbove izjave u testamentu iz 1498. da potiče iz Đenove.

Zaključak

Ovaj rad predstavlja prvo genomsko svedočenje koje je, uz ograničenja, kompatibilno sa poreklom u plemstvu severne Španije. Međutim, do konačnog pomaka u debati neophodni su otvoreni podaci, nezavisne provere i šira stručna razmena. Dok se to ne ispuni, poreklo Kristofora Kolumba ostaje nerazjašnjeno i predmet daljih istraživanja.

Napomena: Rezultati izneseni u preprintu još nisu prošli vršnjačku recenziju. Interpretacija genetskih veza iz potomaka zahteva dodatne potvrde pre nego što se može smatrati odlučujućim dokazom.