Sinhrontronska tomografija otkrila je prvobitne fosilne dokaze da je rod Lystrosaurus, predak sisara, verovatno polagao jaja. Jedan od tri analizirana primerka izgleda da je umro unutar jajeta: donja vilica nije bila srasla, a kosti su bile premeke za stajanje. Istraživači pretpostavljaju da su jaja bila relativno velika i verovatno meka, što je moglo pomoći mladuncima da budu precijalni i prežive u posleratnom okruženju Velikog umiranja.
Sinhrontronski skenovi otkrili prve fosilne dokaze da su preci sisara polagali jaja
Illustration of a baby Lystrosaurus that died in its egg, based on a fossil that provides tangible evidence to support the belief that mammal ancestors laid eggs. (Sophie Vrard/Benoit et al., PLOS One, 2026)
Nova analiza fosila Lystrosaurusa pruža prve direktne dokaze da su preci sisara bili oviparni — odnosno da su polagali jaja. Otkriće objašnjava jednu od dugo postavljenih hipoteza i nudi uvid u strategije koje su pomogle ovom rodu da preživi najveće masovno izumiranje u istoriji Zemlje.
An illustration of an adultLystrosaurus murrayi,which shares similarities with a preserved baby specimen found in South Africa's Karoo Basin. (Dmitry Bogdanov/Wikimedia Commons)
Pre oko 250 miliona godina, u katastrofalnim uslovima Permo-trijasnog izumiranja (poznatog kao Veliko umiranje), zdepasti, svinji sličan predak sisara Lystrosaurus bio je jedna od retkih uspešnih grupa. Istraživači su sada ispitali tri fosilizovana mladunčeta — među kojima je primerak koji izgleda da je umro unutar jajeta — koristeći naprednu sinhrontronsku tomografiju u Evropskom centru za sinhrontronsku radijaciju (ESRF) u Francuskoj.
From top to bottom: a photograph of the fossil specimen, a 3D reconstruction of its skeletal elements, and an artistic reconstruction by Sophie Vrard. (Sophie Vrard/Benoit et al.,PLOS One, 2026)
Šta su skenovi otkrili
Primerak pronađen 2008. godine u Karoo regionu Južne Afrike pokazao je bebu u savijenom položaju unutar nodula koji ima oblik i veličinu očekivanu za jaje Lystrosaurusa. Skeneri su razotkrili da donja vilica mladunca nije bila srasla — karakteristika koja je u modernih ptica i kornjača tipična za jedinke pre izleganja — kao i da su kosti i hrskavica bile premekane da bi podnosile težinu, što sve ukazuje da je jedinka umrla još unutar jajeta.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
"Još tada sam posumnjala da je umrlo unutar jajeta, ali tada jednostavno nismo imali tehnologiju da to potvrdimo," kaže dr Jennifer Botha sa Univerziteta Witwatersrand, koautorka studije.
Iako nijedan komad ljuske nije očuvan, autori sugerišu da su Lystrosaurusova jaja verovatno bila meka i kožna, za razliku od tvrđih dinosauruskih jaja koja češće fosilizuju. Relativno veća veličina jajeta u odnosu na telo mogla je smanjiti rizik od isušivanja u surovim, sušnim uslovima postapokaliptičnog pejzaža.
Zašto je to važno
Veća jaja i verovatno veliki žumanci ukazuju na precijalne mladunce — sposobne da se hrane i samostalno kreću ubrzo nakon izleganja. Takva strategija mogla je omogućiti brži rast i raniju reprodukciju, što je bilo ključno u nepredvidivim ekosistemima nakon Velikog umiranja. Autori takođe navode da rezultati podržavaju ideju da su sekretorne kože, koje su mogle da vlaže ili štite jaja, bile preteča laktacije pre nego što se mleko evoluiralo kao hranljiv izvor za mlade.
Studija je objavljena u časopisu PLOS One i predstavlja značajan korak u razumevanju rane reproduktivne biologije predaka sisara. Iako ove interpretacije zadiru u spekulativnu zonu (npr. mekoća ljuske ili odsustvo dojenja), podaci iz sinhrontronskih skenova daju snažne anatomske argumente koji podupiru model oviparije kod Lystrosaurusa.
Ključni izvori i metode: fosil pronađen 2008. u Karoo (Južna Afrika); skeniranje sinhrontronskom tomografijom u ESRF-u (Francuska); analiza tri primerka Lystrosaurusa; objava u PLOS One.
Pomozite nam da budemo bolji.
