Tokom restauracije kapije Ramesesa III u Karnaku otkrivena je peskovčana stela na kojoj je rimski car Tiberije prikazan u faraonskom odelu i u ritualu održavanja Ma'at. Nalaz potvrđuje praksu uklapanja stranih vladara u egipatski religiozni okvir i ukazuje na višefaznu istoriju gradnje mesta. Misiju (2022–2025) su vodili Francusko-egipatski centar, CNRS i Vrhovni savet za antikvitete, a neki blokovi kapije potiču iz perioda Amenhotepa III.
U Karnaku Otkrivena Stela: Rimski Car Tiberije Prikazan Kao Faraon
This Egyptian Monument Depicts a Roman EmperorUniversal History Archive - Getty Images
Tokom radova na konzervaciji i ponovnoj ugradnji kapije podignute za vreme faraona Ramesesa III, arheolozi su u kompleksu Karnak kod Luksora pronašli peskovčanu stelu na kojoj je prikazan rimski car Tiberije — obučen u faraonsku odeću i predstavljen kao onaj koji održava kosmički poredak Ma'at.
Prikaz cara Tiberija u egipatskom kontekstu
Stela, isklesana u peskovcu i nađena među ostacima ilovačnih kuća i građevina iz kasnorimskog i vizantijskog perioda, prikazuje Tiberija sa dvostrukom krunom (simbol jedinstva Gornjeg i Donjeg Egipta) u sceni koja ga povezuje sa tebanskim božanstvom: Amun-Ra, majčinskom boginjom Mut i njihovim sinom Khonsu — tzv. tebanskim trojcem.
Šira tradicija i značaj nalaza
Predstavljanje stranih i helenističkih vladara kao faraona bila je uobičajena praksa koja je opstala i tokom rimske vladavine nad Egiptom. Poput Aleksandra Velikog, Trajana i Klaudija, i Tiberije se u egipatskim hramovima prikazuje u tradicionalnom ritualnom okviru: u egipatskoj kraljevskoj odeždi i prinošenju žrtava egipatskim bogovima.
Takve predstave nisu samo simbolične — one su služile za integraciju novog političkog autoriteta u postojeći religiozni i kulturni sistem, potvrđujući kontinuitet svete funkcije vladara u očima lokalnog stanovništva i sveštenstva.
Arheološki radovi i višefazna gradnja
Misiju koja je radila na kapiji Ramesesa III (u periodu 2022–2025) predvodio je Francusko-egipatski centar za proučavanje hramova Karnaka u saradnji sa Nacionalnim centrom za naučna istraživanja (CNRS) i Vrhovnim savetom za antikvitete. Tim je uklonio, restaurirao i dokumentovao svaki kameni blok, a potom primenio moderne metode za ponovnu montažu kapije.
Tokom radova otkriveno je da su neki dekorisani blokovi reupotrebljeni iz starijeg perioda, verovatno iz doba Amenhotepa III, što ukazuje na više faza gradnje i preuređenja koje obuhvataju period od Nove države pa sve do grčko-rimskog doba.
Saopštenje Ministarstva turizma i antikviteta: misija je takođe identifikovala popločanje koje povezuje Kapiju Ramesesa III sa Trgom Treće Kapije u kompleksu Karnak, element koji je prvi put zabeležen početkom 20. veka.
Zašto je nalaz važan?
Stela u peskovcu predstavlja retku, opipljivu potvrdu načina na koji su rimski carevi bili uklopljeni u egipatske religiozne prakse. Zapisani hijeroglifi i ikonička figura Tiberija doprinose razumevanju kulturne i verske kontinuiteta na tom mestu kroz više vekova.
Zaključak: Nalaz u Karnaku ne samo da osvetljava karakter rimske uprave u Egiptu već i potvrđuje kako su monumentalni elementi i prenešeni dekorativni blokovi oblikovali jednu trajnu i slojevitu istorijsku priču o mestu.
Pomozite nam da budemo bolji.
