Nedelja u Palestini: Koordinisani napadi naseljenika, evikcije i eskalacija u Gazi i na Zapadnoj Obali

Ovaj izveštaj sumira ključne događaje protekle nedelje u Gazi, na Zapadnoj Obali i u Istočnom Jerusalimu, u kontekstu intenziviranih izraelskih udara, koordinisanih napada naseljenika i porasta prinudnih iseljenja. Događaji koji su nekada izazivali unutrašnju debatu u Izraelu sve češće postaju rutinska praksa, dok UN eksperti upozoravaju na obračun koji podseća na etničko čišćenje u Zapadnoj Obali.

Gaza

Tokom cele nedelje nastavili su se vazdušni udari, napadi dronovima i upotreba vatrenog oružja, dok humanitarna situacija rapidno propada. 14. aprila udar na policijsko vozilo u ulici al-Nafaq u gradu Gazi usmrtio je četiri osobe, među kojima i trogodišnjeg Yahyu al-Malahiya; isti dan, napad na izbeglički kamp Shati odneo je najmanje pet života.

16. aprila braća Abdelmalek i Abdel Sattar al-Attar ubijena su u Beit Lahiya u delu za koji svedoci kažu da leži izvan zone pod izraelskom vojnom kontrolom. 17. aprila braća Mahmoud i Eid Abu Warda pogođena su smrtonosnim udarom drona dok su pokušavala da donesu vodu u naselju Šudžeja; u istom području dron je pogodio postrojenje za desalinizaciju. Sledećeg dana, dvojica civilnih ugovornih radnika angažovanih da isporučuju vodu u ime UNICEF-a ubijena su u severnoj Gazi.

Prema podacima do 20. aprila, od primirja u oktobru u Gazi je stradalo 777 Palestinaca, a najmanje 2.193 su povređeni. Ukupan broj stradalih od 7. oktobra 2023. sada je dostigao 72.553 nakon što su potvrđena dodatna 196 smrtna slučaja.

Pristup humanitarnoj pomoći ozbiljno je ograničen: UN OCHA beleži pad dotoka pomoći za 37% između prvog i drugog tromesečja nakon primirja. Pekare smanjuju proizvodnju zbog manjka brašna i goriva, a stanovništvo čeka satima za hleb. Izaslanik Mladenov ističe da su restrikcije na graničnim prelazima glavni razlog nedovoljne pomoći.

Diplomatija

Direktni razgovori SAD-a i Hamasa u Kairu fokusirali su se na sprovođenje obaveza prve faze, uz ostalo pitanje razoružanja koje ostaje predmet daljih pregovora. Zvaničnog dogovora nije postignuto, ali su razmeni signali o mogućim kompromisima.

Zapadna Obala: Naseljenici i vojne reakcije

Najveće nasilje tokom nedelje zabeleženo je u klasteru sela severoistočno od Ramale — Khirbet Abu Falah, al-Mughayyir i Turmus Aya — gde su u protekla dva meseca podignuta tri nova ilegalna outposta na privatnom palestinskom zemljištu u oblasti B. 18. aprila naseljenici su, prema lokalnim aktivistima, izveli koordinisane napade: palili domove i automobile, upadali u sela, i u jednom slučaju ukrali 70 ovaca iz ovčarnika u al-Mughayyiru. Kada su meštani pokušali da reaguju, naseljenici su zapucali.

Prema izveštajima, izraelska vojska i policija često nisu intervenisale protiv napada, a u nekim slučajevima su omogućile povratak osnivača outposta koji je legitimisao nove upade kao "povraćaj ukradenog". Aktivisti tvrde da se takvim taktikama opravdava dalja eksproprijacija i nasilje.

Napadi naseljenika dokumentovani su i u drugim zajednicama: posečene masline u Yatma kod Nablusa, krađa stoke i oštećenja useva u Jifni i naseljima Masafer Yatta, te postavljanje bodljikave žice na put kojim deca iz Umm al-Khair idu u školu, što im ugrožava bezbedan pristup obrazovanju.

16. aprila u raciji u Beit Duqqu, severozapadno od Jerusalima, pogođen je i ubijen 17-godišnji Mohammed Rayan, a prema izveštajima vojnici su sprečili hitne ekipe da mu pruže pomoć i odveli telo, uskraćujući porodici pravo na pravilno sahranjivanje. 18. aprila u Khirbet Salama ubijen je 25-godišnji Mohammed Suwaiti, što su snage objasnile tvrdnjom da se približavao naselju Negohot.

OCHA izveštava da je u 2026. više od 2.500 Palestinaca raseljeno zbog rušenja, napada naseljenika i evikcija, među kojima je više od 1.100 dece; napadi naseljenika čine oko 75% svih zabeleženih raseljavanja ove godine.

Istočni Jerusalem

U Istočnom Jerusalimu nastavljene su prinudne evikcije i rušenja. Izraelske vlasti srušile su stanovanje 80-godišnjeg pacijenta obolelog od raka, Abu Kamela Dweika, u naselju al-Bustan u Silwanu — što je najmanje osmo rušenje u tom području u ovom mesecu. OCHA beleži da je od januara 2026. srušeno najmanje 86 palestinskih objekata, što je dovelo do raseljavanja preko 250 ljudi; oko polovine rušenja izvršeno je od strane samih vlasnika da bi izbegli dodatne kazne.

Proširena Basha porodica u Muslimanskom kvartalu Strogog grada (stari grad) suočava se sa sudskom odlukom o iseljenju do 26. aprila, što dodatno pojačava zabrinutost zbog demografskih promena i pritiska na palestinske zajednice u starim gradskim jezgrima.

Unutrašnja politika i javne manifestacije

Izraelski ministar finansija Bezalel Smotrich pozvao je na pripremu potpune okupacije Pojasa Gaze i uspostavljanje naselja ukoliko Hamas ne pristane na potpuno razoružanje. Istovremeno, mediji izveštavaju da vlada planira izdvajanje oko 1,2 miliona šekela za proširenje ultra-nacionalističkih marševa povodom Dana Jerusalima, što povećava tenzije u mešovitim jüdeo-arapskim gradovima kao što je Lydd (Lod).

Uticaj ministra bezbednosti Itamara Ben-Gvira nad policijskim operacijama podvrgnut je pravnom nadzoru: Izraelski Vrhovni sud naložio je da se postigne dogovor sa državnim tužiocem kako bi se ograničila politička intervencija u radu policije, nakon navoda o više kršenja prethodnih sporazuma i optužbi da su neke policijske jedinice olakšavale ili učestvovale u nasilju nad Palestincima.

Napomena: Al Jazeera je tražila komentar izraelske vojske o incidentima izveštavanim protekle nedelje, ali odgovor nije stigao do objave ovog izveštaja.