U naselju Al-Bustan u istočnom Jerusalimu, 97-godišnja Yusra Qwaider i njena porodica suočavaju se s rušenjem kuće koje gradska uprava obrazlaže regulacijom i planovima za arheološko-turistički projekat. NVO Ir Amim upozorava na dramatičan porast rušenja od oktobra 2023. i rizik od raseljavanja preko 2.000 ljudi. Plan za izgradnju "King's Garden" kritikuju aktivisti i političari kao pokušaj promena demografske slike Silwana, dok lokalni stanovnici tvrde da im nisu dostupne građevinske dozvole.
Istočni Jerusalem: 97-godišnja Yusra i Stotine Stanovnika Pred Rušenjem Kuća Radi "Kraljevskog Vrta"
Oday, 13, and his brother Omar, 12, took the took the day off school to help their grandfather Omar Abu Rajab demolish his own home so he wouldn't have to pay the municipality to do it (MARCO LONGARI)(MARCO LONGARI/AFP/AFP)
Yusra Qwaider ima 97 godina, vezana je za krevet i sa porodicom od 12 članova živi u kući u naselju Al-Bustan već više od 50 godina. U narednim danima, kako tvrde stanovnici i lokalne humanitarne organizacije, buldožeri gradske uprave Jerusalima trebalo bi da sruše kuću u kojoj su godinama živeli.
Pritisak na Al-Bustan
Izraelska nevladina organizacija Ir Amim upozorava da su rušenja u Al-Bustanu "dramatično" porasla od oktobra 2023. i da pretnja sada visi nad velikim delom od 115 domova u tom delu Silwana. Prema podacima organizacije, ove godine je do sada srušeno 17 kuća, u poređenju sa 13 u 2025. i 24 godinu ranije.
Zašto ruše kuće?
Osnovni cilj vlasti, prema izveštajima i zvaničnicima lokalnih zajednica, jeste proširenje arheološko-turističkog projekta City of David i izgradnja pratećeg parka nazvanog "King's Garden". Park bi služio posetiocima City of David, koji vodi naseljenička organizacija Elad.
Navodi o diskriminaciji i odsustvu dozvola
Palestinski stanovnici tvrde da je dobijanje građevinskih dozvola u anektovanom istočnom Jerusalimu praktično nemoguće, te da su hiljade kuća izgrađene bez dozvola. Gradska uprava označava mnoge od tih objekata kao nelegalne i izdaje naređenja za rušenje.
"Ne znam šta da radim... Želim da ostanem u svom domu", rekla je Yusra AFP-u iz kreveta. Njenu porodicu predstavlja sin Mohammed Qwaider: "Kad je izgrađena 1970. godine, nije bilo dozvola. Isprobali smo sve zakonske puteve."
Reakcije i opasnost od masovnog raseljavanja
Predsednik odbora stanovnika Fakhri Abu Diab izjavio je diplomatama da gradska uprava "želi da sruši svih 115 kuća do oktobra" i apelovao na međunarodnu zajednicu da interveniše. Ahmed Tibi, jedan od najistaknutijih arapskih poslanika u izraelskom parlamentu, optužio je vlasti za "judaizaciju Silwana" na štetu palestinskih stanovnika.
Ir Amim upozorava da, ukoliko se iseljenja nastave, više od 2.000 Palestinaca u blizini najsvetijih mesta u Jerusalimu rizikuje proterivanje u "jednoj od najvećih talasa raseljavanja u istočnom Jerusalimu od 1967. godine".
Lokalne priče: samorušenje i finansijski teret
Primer Omar Abu Rajaba ilustruje lične posledice: kada je dobio rešenje o rušenju za jednosobnu kuću, odlučio je da je sam sruši kako bi izbegao troškove koje bi naplatila opština. Do sada je sakupio kazne od 64.000 šekela (oko 21.400 USD), a ako bi opština izvršila rušenje, troškovi bi bili znatno viši. Njegovi unuci su preskočili školu da pomognu u rušenju.
Stavovi gradskih vlasti
Gradska uprava Jerusalima nije odmah odgovorila na zahteve za komentar. Sa druge strane, gradska većnica Laura Wharton iz liberalnog saveza Jerusalem Union kritikovala je prakse zabrane izdavanja dozvola: "Mnogo gora od samog rušenja je činjenica da ne dozvoljavaju palestinskim stanovnicima da grade."
Širi kontekst
Situacija u Al-Bustanu predstavlja složen spoj urbanističkih, pravnih i političkih pitanja. Kritičari tvrde da arheološki i turistički projekti služe za promenu demografske i administrativne mape Jerusalima, dok vlasti ističu potrebu za regulacijom i očuvanjem istorijskih lokaliteta. I dok međunarodni akteri prate razvoj događaja, lokalne porodice se suočavaju sa neposrednim posledicama koje uključuju gubitak doma i nesigurnu budućnost.
Pomozite nam da budemo bolji.
