Studija pokazuje da neke gljive iz porodice Mortierellaceae imaju gen gotovo identičan bakterijskom InaZ, koji kodira proteine sposobne da izazovu zamrzavanje vode. Prenos tog gena u kvasac omogućio je kvascu da formira led, što potvrđuje funkciju. Ovo otkriće sugeriše da gljive mogu doprineti formiranju kristala u oblacima i potencijalno uticati na padavine, a proteini bi jednog dana mogli biti alternativa toksičnom srebro-jodidu u zasijavanju oblaka.
Gljive Koje „Zovu“ Kišu: Otkriven Gen Koji Pravi Led i Može Uticati Na Padavine
Scientists have discovered how some types of fungi, including some fromMortierellaceaefamily (not pictured above), are able to trigger rain. | Credit: Getty Images
Neke gljive proizvode proteine koji mogu da zalede vodu i tako postanu čestice koje podstiču stvaranje leda u oblacima — a istraživači su otkrili da ključ za tu sposobnost dolazi iz gena gotovo identičnog bakterijskom InaZ. Studija objavljena u Science Advances otkriva gen u gljivama iz porodice Mortierellaceae i pokazuje kako je on u stanju da omogući formiranje leda kada se prenese u kvasac.
Kako su istraživači došli do otkrića
Tim predvođen Borisom Vinatzerom (Virginia Tech) analizirao je genome dve vrste gljiva i tražio gene koji odgovaraju poznatim karakteristikama proteinskih činilaca za nukleaciju leda: da su izlučeni u okolinu i da imaju odgovarajuću veličinu i strukturu. Pronašli su kandidat skoro identičan bakterijskom InaZ, a prenos tog genskog fragmenta u ćelije kvasca doveo je do toga da kvasac počne da formira led — što potvrđuje funkciju proteina.
Šta ovo znači za ekologiju i vreme
Proteini koji izazivaju nukleaciju leda već su poznati kod bakterija poput Pseudomonas syringae, koje se povezuju sa oštećenjem biljaka i ulogom u vodenom ciklusu. Ako gljive izlučuju slične, slobodno rastvorljive proteine, oni mogu dospeti u oblake i služiti kao jezgra za formiranje ledenih kristala — proces koji vodi do padavina. Pošto pojedina gljiva može da izluči mnogo takvih molekula, u teoriji bi gljive mogle imati značajan, možda veći uticaj na padavine nego bakterije.
Moguća biološka uloga
Tačna evolutivna prednost ove sposobnosti kod gljiva nije poznata. Autor studije spekuliše da bi u slučaju lišajeva (simbiotskih zajednica gljiva i algi) proteinska nukleacija mogla da pomogne u izvlačenju vode iz vlažnog vazduha: ranojutarnja rosa ili mraz nastao zahvaljujući proteinima mogao bi da se istopi i obezbedi vlagu u surovijim staništima.
Praktične i etičke implikacije
Istraživači napominju da bi ovakvi prirodni proteini mogli jednog dana da posluže kao alternativa toksičnom srebro-jodidu koji se danas koristi pri zasijavanju oblaka. Međutim, to je tek spekulativna mogućnost: neophodno je dodatno istraživanje o efikasnosti, bezbednosti i potencijalnim ekološkim posledicama upotrebe takvih proteina na velikoj skali.
Zaključak: Otkriće genetske sličnosti između gljiva i bakterija u stvaranju proteina za nukleaciju leda otvara nove perspektive u razumevanju vodenog ciklusa i međuvrstevne razmene gena, ali i nove, oprezne ideje za primenu u klimatskim i poljoprivrednim tehnologijama.
Pomozite nam da budemo bolji.
