Nova studija zasnovana na iskopavanjima u Gruziji sugeriše da je hlebna pšenica verovatno nastala pre oko 8.000 godina u Južnom Kavkazu kroz prirodnu hibridizaciju sa divljom vrstom Aegilops tauschii. Istraživanje iz PNAS-a koristi otiske klasova i arheobotaničke ostatke iz naselja Gadachrili Gora i Shulaveris Gora. Nalaz dodatno potvrđuje važnost regiona kao centra rane poljoprivrede i ranog vinarstva, ali autori pozivaju na dodatna istraživanja radi konačnih zaključaka.
Otisak Pšenice Star 8.000 Godina Iz Gruzije Menja Priču O Poreklu Hlebne Pšenice
Close up fo wheat spike impression on Neolithic mudbrick- Credit: AP Photo
Pšenica je jedna od najvažnijih biljaka u istoriji čoveka — ali kako je nastala hlebna pšenica koju danas koristimo? Nova studija zasnovana na iskopavanjima u Gruziji upućuje na to da je hlebna pšenica možda nastala pre oko 8.000 godina u Južnom Kavkazu, kroz prirodnu hibridizaciju između već pripitomljene pšenice i divlje trave Aegilops tauschii.
Arheološki dokazi iz Gadachrili Gore i Shulaveris Gore
Istraživanje, objavljeno u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), oslanja se na višedecenijska iskopavanja Gruzijskog nacionalnog muzeja na neolitskim naseljima Gadachrili Gora i Shulaveris Gora. Arheolozi su pronašli otiske klasova pšenice sačuvane u blatu cigle i biljne ostatke koji ukazuju na rane poljoprivredne eksperimente i korišćenje različitih vrsta žitarica.
Šta to znači za poreklo pšenice?
Paleoetnobotanički analizirani uzorci pokazuju tragove mešanja između pripitomljene pšenice i divljeg roda Aegilops, naročito A. tauschii. To sugeriše da je proces kojim se formirala moderna hlebna pšenica bio složen i da je mogao da uključuje prirodnu hibridizaciju u regionima izvan tradicionalno navedenog 'Plodnog polumeseca'.
Archaeologists at work at the Gadachrili Gora site in Marneuli municipality, Georgia.- Credit: AP Photo
"Ovde imamo tragove pšenice za hleb stare 8.000 godina... Možemo sa sigurnošću reći da smo u Gruziji otkrili dokaze o pšenici za hleb i vinarstvu stare 8.000 godina," kaže David Lordkipanidze, direktor Gruzijskog nacionalnog muzeja.
Nana Rusishvili, paleoetnobotaničarka koja decenijama proučava materijal iz Gadachrili Gore, ističe da rezultati podržavaju ideju da je Gruzija jedan od centara u kojima su nastajali oblici hlebne pšenice.
"Ovo nam omogućava da dokažemo da je na teritoriji Gruzije nastala pšenica za hleb i da je, kao rezultat, Gruzija jedan od centara domestikacije pšenice za hleb," navodi Rusishvili.
Širi kontekst i značaj nalaza
Melinda Zeder iz Smithsonian National Museum of Natural History ukazuje da studija pomaže da se razume kako su rani poljoprivrednici komunicirali sa susednim regionima, usvajali znanja i prilagođavali ih lokalnim klimatskim uslovima. Nalazi potvrđuju značaj Južnog Kavkaza kao jednog od važnih centara ranog razvoja poljoprivrede — regije već poznate i po jednim od najranijih tragova vinarstva.
Važno je napomenuti da, iako rezultati snažno ukazuju na rođenje hlebne pšenice u tom delu sveta, naučni konsenzus zahteva dalja genetska i arheološka istraživanja kako bi se potpuno razjasnio tok domestikacije.
Ključne tačke: iskopine iz neolitskih naselja, otisci klasova, dokazi o hibridizaciji sa Aegilops tauschii, i povezanost regije sa ranim vinarstvom daju jak osnov za novu vizuru o poreklu hlebne pšenice.
Pomozite nam da budemo bolji.
