Sažetak: Nova studija Oregon State University ukazuje da bi potres u Kaskadiji mogao pokrenuti i rasjed San Andreas, stvarajući domino efekat po Zapadnoj obali. Istraživači su u sedimenatima (turbiditima) pronašli slojeve koji sugerišu delimičnu seizmičku sinhronizaciju; u poslednjih ~1.500 godina identifikovana su tri takva zapisa, poslednji iz 1700. Ako bi se oba rasjeda aktivirala u kratkom roku, posledice bi bile široko rasprostranjene i zahtevne za odgovor.
Novi dokazi: 'Veliki' potres mogao bi biti mnogo katastrofalniji — Kaskadija može pokrenuti San Andreas
Studija sa Oregon State University koja je ovih dana predstavljena na ScienceDaily ukazuje na mogućnost opasne međusobne povezanosti između Kaskadijske zone subdukcije i severnog dela rasjeda San Andreas. Ako se ta sinhronizacija potvrdi, posledice za Zapadnu obalu SAD i jugozapadnu Kanadu mogle bi biti daleko ozbiljnije nego što se ranije pretpostavljalo.
“We’re used to hearing the ‘Big One’ – Cascadia – being this catastrophic huge thing,”said Chris Goldfinger, a marine geologist at Oregon State University and lead author of the study. “It turns out it’s not the worst-case scenario.” AP
Šta su istraživači otkrili
Tim na čelu sa pomorskim geologom Chrisom Goldfingerom analizirao je drevne sedimentne slojeve poznate kao turbiditi, prikupljene iz obe zone rasjeda. U sedimentnim jezgrima pronađene su sličnosti u vremenskoj sekvenci i strukturi slojeva koje autori tumače kao pokazatelj delimične seizmičke sinhronizacije između Kaskadije i severnog San Andreasa.
Goldfinger says if both faults went off, it would be a multi-state and international emergency situation spanning from San Francisco, Portland, Seattle, to Vancouver. geoscienceworld.org
"Navikli smo da Kaskadiju smatramo za 'Velikog' — kao zasebnu, katastrofalnu pretnju," rekao je Goldfinger. "Ali to možda nije najgori mogući scenario."
Kako su došli do nalaza
Otkriće je delom rezultat slučajnosti: ekspedicija 1999. zbog navigacione greške završila je 55 milja južno od Cape Mendocino i uzela uzorak iz zone San Andreas. Analiza sedimenata i radio-karbonsko datiranje otkrili su jedinstvene slojeve koji ukazuju na bliske vremenske intervale velikih pomeranja u obe zone.
“We could expect that an earthquake on one of the faults alone would draw down the resources of the whole country to respond to it,” Goldfinger said. The Washington Post via Getty Images
Prema autorima, u poslednjih ~1.500 godina u sedimentnim zapisima identifikovana su samo tri slučaja koji podržavaju hipotezu o bliskoj pojavi događaja na obe zone; najnoviji takav zapis datira iz 1700. godine, kada su raskidi rasjeda bili razdvojeni „minutima do satima”.
He found the sediment all the way back in 1999, when he went 55 miles south of Cape Mendocino in California and into the San Andreas zone instead of in the Cascadia subduction zone due to a navigational error. geoscienceworld.org
Zašto je to važno
Ako bi se, u najgorem scenariju, oba rasjeda aktivirala u kratkom vremenskom okviru, to bi moglo prouzrokovati istovremenu vanrednu situaciju u nekoliko velikih gradova — San Francisku, Portlandu, Sijetlu i Vankuveru — te brzo iscrpeti logističke i spasilačke resurse. Autori upozoravaju da bi takav domino efekat predstavljao međudržavni i međunarodni izazov za odgovor i oporavak.
He said there were very few instances of the simultaneous quakes in the last 1,500 years — just three, he said. The most recent was in 1700, he said, when fault ruptures were just “minutes to hours apart.” USGS via pnsn.org
Kontekst i ograničenja
Iako rezultati deluju zabrinjavajuće, istraživanje predstavlja dokaz delimične sinhronizacije zasnovan na geološkim zapisima, a ne direktnim instrumentalnim merenjima simultanih ruptura. Do sada je samo jedan dobro dokumentovani slučaj sinhronizovanih velikih potresa zabeležen u savremenom dobu — niz događaja na Sumatri 2004–2005 (odvojeni mesecima). Autori naglašavaju da su potrebna dodatna istraživanja i modeliranje da bi se razumela verovatnoća i mehanika mogućih međuzavisnih događaja.
Šta to znači za čitaoce
Za građane Zapadne obale i širu javnost glavni zaključak je poziv na ozbiljniju pripremu: modernizacija gradskih planova, jačanje javnih infrastrukturnih standarda i unapređenje koordinacije odgovornih službi mogu smanjiti posledice retkih ali visokog uticaja scenarija. Naučno razumevanje rizika se menja kako se prikupljaju novi podaci — to zahteva i ažuriranje planova upravljanja rizikom.
Izvor: Originalna studija objavljena u septembru 2025. pod naslovom "Unravelling the dance of earthquakes: Evidence of partial synchronization of the northern San Andreas fault and Cascadia megathrust"; pregled na ScienceDaily.
Pomozite nam da budemo bolji.
