SpaceX planira proširenje Starlink mreže sa oko 10.000 na približno 1.000.000 satelita, što stručnjaci ocenjuju kao potencijalno opasno po svemirsku bezbednost i naučna posmatranja. Glavni rizici uključuju povećanu verovatnoću sudara, trajni orbitalni otpad i potrebu za značajnim proširenjem sistema za praćenje. Moguće su i diplomatske reakcije kroz UNCOPUOS i konsultacije po članku IX Međunarodnog svemirskog ugovora.
Svetski svemirski lideri mogli bi blokirati SpaceX-ov plan za milion satelita
SpaceX, after launching 10,000 satellites into orbit, aims to loft one million more in a plan that space powers around the world will likely oppose. Shown here is a simulated image released by the European Space Agency of 12,000 space objects now circling the globe. (Photo by ESA/AFP via Getty Images)ESA/AFP via Getty Images
SpaceX, koji je do sada lansirao oko 10.000 Starlink satelita, najavio je ambiciozan plan za proširenje konstelacije na približno milion letelica. Takav potez, upozoravaju stručnjaci, mogao bi izazvati snažne međunarodne i industrijske reakcije zbog rizika od sudara, porasta orbitalnog otpada i opterećenja sistema za praćenje svemira.
SpaceX has already created the greatest constellation ever around this planet, and hopes to speed myriad more satellites into orbit. (Photo by: Alan Dyer/VW Pics/Universal Images Group via Getty Images)VW Pics/Universal Images Group via Getty Images
Glavni rizici i protivljenje
Brian Hurley, osnivač think-tanka New Space Economy, smatra da bi i sama najava da regulatori poput FAA razmatraju odobrenje takvog projekta izazvala „odmah i veoma snažne prigovore“ od operatera satelita, astronoma, osiguravača, nacionalnih svemirskih agencija, odbrambenih organizacija i stranih vlada. Hurley ističe: “Rizik se ne zadržava unutar kompanije koja predlaže sistem”.
SpaceX aims to use its Starship super-capsule, which is now being tested, to speed a super-constellation into orbit. (Photo by CHANDAN KHANNA/AFP via Getty Images)AFP via Getty Images
Na nivou od milion satelita, čak i izuzetno male stope kvara postaju veliki apsolutni brojevi — primerice, stopa uspešnosti od 99,9% i dalje bi značila oko 1.000 neispravnih letelica koje potencijalno ne mogu da manevrišu.
Russia tops LeoLabs' list for jettisoning rocket stages above 600 kilometers, where they can drift for decades or centuries, says Darren McKnight, one of the planet's top spacecraft trackers. (Photo by Vyacheslav OSELEDKO/AFP via Getty Images)AFP via Getty Images
Tehnički izazovi za praćenje i upravljanje
Postojeći servisi za praćenje (LeoLabs, U.S. Space Force, Space-Track i novi NOAA/Commerce TraCSS sistem) prate desetine hiljada objekata i pružaju procene konjunkcija (bližih susreta) i upozorenja. LeoLabs, na primer, navodi da njegova mreža prati više od 27.000 objekata.
SpaceX founder Elon Musk posted his bombshell message that the outfit aims to send a million satellites into space during the countdown to SpaceX's initial public offering of stock. (Photo by ROBYN BECK/AFP via Getty Images)AFP via Getty Images
Međutim, prelazak na skalu od miliona aktivnih i manevrišućih satelita zahtevao bi ogromno povećanje kapaciteta: preciznije određivanje orbita, bržu obradu potencijalnih konjunkcija, pouzdanu razmenu ephemerida i koordinaciju manevra među brojnim operatorima — uključujući situacije kada dođe do otkaza, nepouzdanih podataka ili geopolitičkih tenzija.
Problem napuštenih raketnih stepenova
Darren McKnight iz LeoLabs-a upozorava da su dugovečni, napušteni raketni stupnjevi jedan od najvećih rizika: sudar između takvih masivnih objekata mogao bi da pokrene kaskadu krhotina. Prema njegovim podacima, tri vodeće države doprinele su većini takvih objekata iznad ~615 km — Rusija (~512), SAD (~242) i Kina (~135) — što znači da su derelicti u tim regionima potencijalno prisutni decenijama ili vekovima.
Diplomatske i regulatorne posledice
Hurley predviđa da bi protivljenje moglo doći i kroz međunarodne kanale: UN Odbor za miroljubivu upotrebu svemira (UNCOPUOS) mogao bi biti mesto formalne pritužbe o zagušenju orbite, uticaju na astronomiju ili opasnosti po dugoročnu održivost, dok Član IX Spoljnoterestričkog ugovora omogućava konsultacije ako neka država vidi “potencijalno štetno mešanje”.
Šta SpaceX i industrija zaslužuju?
McKnight priznaje da je SpaceX do sada uspešno implementirao i upravljao velikom konstelacijom, sa transparentnim deljenjem višednevnih propagiranih ephemerida i strožim pragovima za manevar u poređenju sa mnogim drugim operaterima. Ipak, eksperti upozoravaju da bi jedna kompanija koja popuni orbitalne slojeve miliona satelita prenela velike rizike na čitavu zajednicu svemirskih aktera.
Izvor: Prvobitno objavljeno na Forbes.com. Intervjui i podaci navedeni u tekstu potiču od stručnjaka Briana Hurleyja i Darrena McKnighta.
Šta sledi: Ako se pojavi formalni zahtev za licencu ili odobrenje slične veličine, možemo očekivati intenzivne regulatorne debate, pravne izazove i diplomatske inicijative koje će težiti zaštiti orbitalne bezbednosti i dugoročne održivosti svemira.
Pomozite nam da budemo bolji.
