Oštećen kutnjak neandertalca Chagyrskaya 64 iz Altaja, star oko 59.000 godina, nosi brazde i ubodne tragove koji ukazuju na namerno korišćenje malog alata za lečenje karijesa. Analize visokorezolutnom mikroskopijom i 3D skeniranjem sugerišu višestruke intervencije, dok znaci zaceljivanja pokazuju da je osoba preživela neko vreme nakon zahvata. Istraživanje ukazuje na rane oblike medicinske prakse i društvene brige među neandertalcima.
Neandertalski Zub Star 59.000 Godina Možda Prvi Dokaz Invazivne Stomatološke Intervencije
Photo Credit: Zubova et al.
Oštećen zub neandertalca iz Sibira mogao bi da pruži najraniji poznati primer namernog lečenja zuba u istoriji hominina. Analiza donjeg kutnjaka označenog Chagyrskaya 64, pronađenog u pećini Chagyrskaya u Altaju, ukazuje da su tragovi na karijesu nastali usled ponovljenog korišćenja nekog malog alata — moguće šiljka ili komadića kosti — kako bi se ublažio bol ili tretirala infekcija.
Gde i kako je zub istražen
Uzorak potiče od odrasle osobe koja je živela pre oko 59.000 godina. Istraživači su koristili visokorezolutnu mikroskopiju, 3D skeniranje i detaljnu morfološku analizu kako bi dokumentovali brazde i fine ubodne tragove na žvačnoj površini kutnjaka.
Šta su otkrili
Pronađene brazde i tragovi nalik na ubode ne odgovaraju uobičajenom trošenju zuba ili oštećenjima prouzrokovanim hranom. Njihova orijentacija, ponovljenost i dubina sugerišu da su nastali namernim manipulacijama u pokušaju da se pristupi karijesnoj šupljini. Istraživači napominju da su tragovi mogli biti napravljeni kamenom iglom, drvenim ili koštanim šiljkom — alatima poznatim iz neandertalskih nalazišta.
«Ova studija pruža ubedljive dokaze za najranije dokumentovano invazivno postupanje kod zubnog karijesa u istoriji evolucije ljudi», navode autori.
Značaj zabeleženog zaceljivanja
U okolnom dentalnom tkivu zabeleženi su znaci zaceljivanja, što sugeriše da je pojedinac preživeo neko vreme nakon intervencije. To ukazuje da intervencija nije bila smrtonosna i da je mogla ublažiti simptome ili smanjiti rizik od daljih komplikacija.
Širi kontekst i posledice
Ovaj nalaz doprinosi rastućem broju dokaza da su neandertalci imali naprednije tehnike za rešavanje zdravstvenih problema nego što se ranije smatralo. Pokazuje i potencijalnu brigu zajednice za bolesne ili povređene članove — element koji je važan za razumevanje društvenih mreža i strategija opstanka u prapovijesti.
Studija je objavljena u časopisu PLOS One, a rezultate je prenela i popularna naučna štampa, uključujući Heritage Daily. Nalaz podseća na vrednost zaštite pećina, fosila i arheoloških lokaliteta koji osvetljavaju kako su naši prastari srodnici reagovali na povrede i bolesti.
Pomozite nam da budemo bolji.
