Jar 1, veliki kameni sud sa lokaliteta 75 na Plain Of Jars u Laosu, sadržao je delimično raspadnute ostatke više ljudi što potvrđuje praksu sekundarnog sahranjivanja. Radiougljenično datiranje zuba datira deponovanje između otprilike 890. i 1160. godine naše ere. U sudi su pronađene staklene perle poreklom iz Indije, što ukazuje na tadašnje trgovačke veze. Sledeći korak istraživanja je analiza drevne DNK koja može razjasniti moguće srodničke veze među pokopanim osobama.
Ogroman kameni „sud smrti" u Laosu otkriva generacije ljudskih ostataka i tajnu pogrebnog obreda
Photo Credit:Image© 2026 by The Authors, Cambridge University is licensed underCC BY 4.0
Ogroman kameni "sud za smrt" otkriven na lokalitetu 75 u Laosu dao je arheolozima jedno od najjasnijih svedočanstava o misterioznoj praksi sa Plain Of Jars — visoravni na kojoj se nalazi više od 2.000 izdubljenih kamenih sudova povezanih s pogrebnim običajima.
U studiji objavljenoj u časopisu Antiquity istraživači navode da je posebno veliki sud, označen kao Jar 1, prvi zabeleženi primer u kojem su pronađeni netaknuti, delimično raspadnuti ljudski ostaci. Sud je širok oko 6,7 stopa (približno 2,04 m), sa debelim zidovima, širokom bazom i oblikom podsećajućim na činiju — po rečima arheologa Nicholasa Skopala sa James Cook University, "među najvećim sudovima trenutno poznatim u Laosu."
Istraživače je zapanjio ne samo broj pronađenih kostiju, već i njihov raspored: lubanje su bile poređane uz ivice suda, dok su ruke i noge bile grupisane odvojeno. Takav poredak ukazuje na praksu sekundarnog sahranjivanja — premještanje kostiju u kontejner nakon što su tela prethodno delimično dekomponovana na nekom drugom mestu.
Radiougljenično datiranje zuba pokazalo je da su ostaci ubačeni u sud u različitim vremenskim razdobljima, između otprilike 890. i 1160. godine naše ere. Pored kostiju, u Jar 1 pronađene su višebojne staklene perle, od kojih su mnoge poreklom iz Indije, što upućuje na šire trgovačke i kulturne veze u regionu tokom ranog srednjeg veka.
Ovo otkriće predstavlja prvi direktan dokaz da su neki od kamenih sudova sa Plain Of Jars korišćeni kao mrtvački kontejneri i pruža važnu osnovu za buduće arheološke radove. Pažljivo datiranje, mapiranje i analize pomažu da se razjasni kako su različiti sudovi korišćeni i kako su se pogrebne prakse menjale kroz vekove.
Tim istraživača planira dalja ispitivanja, uključujući analizu drevne DNK, koja bi mogla otkriti da li su osobe pokopane u Jar 1 bile međusobno povezane (npr. članovi iste proširene porodice) ili je sud ponovo korišćen od strane šire zajednice tokom vremena. Takva analiza može značajno doprineti razumevanju društvene strukture i običaja zajednica koje su stvarale Plain Of Jars.
Za kraj: Jar 1 postaje ključna referentna tačka u proučavanju jedinstvenih pogrebnih praksi u jugoistočnoj Aziji i otvara nova pitanja o trgovini, ritualima i životima ljudi koji su naseljavali severni Laos pre više od hiljadu godina.
Pomozite nam da budemo bolji.
