U pećini Crno Jezero na Pelješcu pronađena je šuplja terra cotta pozorišna maska datovana u IV–III vek p.n.e. Otvor na vrhu ukazuje da je maska verovatno bila okačena, što sugeriše ritualnu upotrebu. Pećina je imala višeslojnu istoriju — od boravišta u bronzanom dobu, preko grobne faze (oko 1012–481. g. p.n.e.), do ilirskog svetišta krajem IV–sredinom I veka p.n.e. Nalaz potvrđuje kulturne i verske veze između lokalnih zajednica i grčkog sveta.
Drama Iz Antike: Otkrivena Više Od 2.000 Godina Stara Grčka Pozorišna Maska U Pećini Crno Jezero
Photo Credit: iStock
U pećini Crno Jezero na poluostrvu Pelješac u Hrvatskoj pronađena je šuplja glinena pozorišna maska stara više od 2.000 godina, što daje novi uvid u verske i kulturne veze ovog dugo korišćenog lokaliteta.
Detalji pronalaska
Tokom iskopavanja koja su trajala od 23. aprila do 4. maja, tim Arheološkog muzeja Dubrovačkih muzeja (Archaeological Museum of Dubrovnik Museums) izvukao je artefakt koji stručnjaci datuju u IV–III vek p.n.e. Radi se o šupljoj figure glave izrađenoj od terra cotte, čiji je vrh probušen, što ukazuje da je predmet verovatno bio okačen ili suspendovan.
Ritualna i simbolička funkcija
Otvor na vrhu maske i kontekst nalaza — među minijaturnim posudama i drugim predmetima tipičnim za svetišta — sugerišu da maska nije bila svakodnevni predmet već imala ritualnu ili simboličku upotrebu. U grčkoj tradiciji pozorišne maske povezivane su s izvođenjem, verskim obredima i kultom Dionisa, boga vina, ekstaze i preobražaja.
Veza sa ilirskim i mediteranskim svetom
To ne znači da je pećina bila posvećena isključivo Dionisu: pronalazak može ukazivati i na prisustvo ilirske verzije tog kulta ili na lokalno božanstvo koje je tokom vremena usvojilo grčke ikonografske elemente. Maska potvrđuje da je lokalitet bio uključen u šire mreže kulturne i verske razmene kroz antičko Sredozemlje.
Višeslojna istorija pećine
Istraživanja pokazuju da je Crno Jezero imalo dugu, slojevitu upotrebu: tokom bronzanog doba pećina je služila kao privremeno utočište ili naselje, zatim je usledila grobna faza za koju radiokarbonska analiza daje okvir od oko 1012. do 481. godine p.n.e., a kasnije — od kraja IV do sredine I veka p.n.e. — pećina je bila mesto ilirskog svetišta sa minijaturnim amforama, čašama i kantharima.
Zaštićeni kontekst i dalje analize
Direktor Arheološkog muzeja i vođa istraživanja, Domagoj Perkić, ističe da su mnogi predmeti pronađeni kod ulaza i u bočnoj, prethodno zapečaćenoj prostoriji pećine, što je omogućilo očuvanje materijala koji bi inače bili izloženi propadanju ili ponovnoj upotrebi. Nastavlja se laboratorijska obrada, uključujući radiokarbonska ispitivanja i analize materijala, koja će pomoći da se preciznije utvrde funkcije i hronologija lokacije.
Širi značaj
Maska iz Crnog Jezera nije samo atraktivan arheološki nalaz: ona potvrđuje postojanje kontakata, razmene i preplitanja verskih i kulturnih praksi između Ilira i grčkog sveta na jugoistočnoj obali Jadrana. Dalja istraživanja mogla bi rasvetliti kako su se obredi, umetnički motivi i predmeti kretali kroz region.
Zaključak: Pronalaženje pozorišne maske u pećini Crno Jezero obogaćuje razumevanje ritualnog života na Pelješcu i ukazuje na dinamične veze između lokalnih i mediteranskih tradicija u antici.
Pomozite nam da budemo bolji.
