U Britaniji je otkrivena nova gljivica koja ciljano uništava invazivnu heath-star mahovinu i time otvara mogućnost obnavljanja ugroženih staništa. Dr George Greiff i saradnici identifikovali su organizam sekvenciranjem DNK; preliminarni nalazi ukazuju na visoku specifičnost prema invazivnoj mahovini. Naučnici sada ispituju istorijske muzejske uzorke i planiraju dodatne studije pre razmatranja primene kao prirodnog biološkog kontrolora.
Nova "ubilačka" gljivica koja napada invazivnu mahovinu mogla bi da spasi ugrožena staništa
The heath-star moss has spread quickly through the UK and Europe [Gwyndaf Hughes/BBC]
U Britaniji je otkrivena nova vrsta gljivice koja specifično napada invazivnu heath-star mahovinu i otvara mogućnost povratka autohtonih biljnih zajednica na mestima koja je mahovina preuzela.
Otkrivanje i istraga
Dr George Greiff, istraživač iz Amgueddfa Cymru muzeja u Cardiffu, prvi je primetio neobično propadanje mahovine pre oko četiri godine na Isle of Wightu. Uzorke koje je uzeo potom su analizirali timovi u Velikoj Britaniji i Francuskoj, a detaljna DNK sekvenciranja dovela su do identifikacije nove, do sada nepoznate gljivice koju su privremeno nazvali "moss die-back".
Kako gljivica deluje
Na terenu se pojava manifestuje kao prstenovi u kojima mahovina naglo vene – istraživači ih opisuju kao "vilinske krugove smrti". Pod mikroskopom gljivica se vidi kao bela, vlaknasta masa koja se prilepljuje za stablo mahovine i prodiruće u ćelije, a na površini ostavlja bele nakupine. Sekvenciranje pokazuje da je gljivica bliski srodnik patogena odgovornog za sušenje jasenova (ash die-back), ali preliminarna istraživanja ukazuju da trenutno napada uglavnom heath-star i — u ograničenoj meri — jednu drugu vrstu mahovine.
Zašto je ovo važno
U Velikoj Britaniji postoji više od 1.000 vrsta mahovina koje su ključne za ranjiva staništa poput vlažnih obalnih šuma i peatlanda—prostora koji skladište ugljenik i podržavaju brojne insekte, gljive i mekušce. Heath-star je invazivna vrsta koja se brzo širi onečišćavanjem i zasenčivanjem autohtonih mahovina. Ako se potvrdi da je gljivica specifična i bezbedna za druge vrste, mogla bi postati prirodni biološki kontrolor i pomoći vraćanju raznolikosti na oštećenim lokacijama.
Rizici i dalji koraci
Iako otkriće izaziva nadu, naučnici upozoravaju na oprez: paralela sa patogenom jasenova podseća da moćne gljive mogu imati velike posledice ukoliko nisu dobro proučene. Potrebne su šire laboratorijske i terenske studije da se potvrdi spektar domaćina, potencijalne neželjene posledice i bezbednost upotrebe kao biološkog kontrolora. Tim takođe pretražuje istorijske muzejske uzorke mahovina (neke iz 1880-ih) kako bi utvrdio poreklo i vreme pojave gljivice.
Zaključak
„Ovo je retka prilika da priroda sama pokaže otpor invazivnoj vrsti, ali neophodno je temeljno istraživanje pre bilo kakvog planiranog korišćenja,“ kaže Dr Greiff.
Otkrivanje pruža razlog za optimizam, ali i podsticaj za koordinisano mapiranje, monitoring i dalja ispitivanja kako bi se procenio stvarni potencijal gljivice za obnovu ugroženih staništa.
Dr George Greiff, 30, discovered the moss die-back fungus [Gwyndaf Hughes/BBC]
The brown patches are dead heath-moss - killed by the moss die-back fungus [George Greiff]
The white blobs on the plant tips are the fungus [George Greiff]
George has found the fungus across England and Wales [BBC]
Moss-die back fungus on dead heath-star moss under a microscope [Gwyndaf Hughes/BBC]
[BBC]
Pomozite nam da budemo bolji.
