Nova studija mikrofosila ukazuje da su gljive naglo porasle neposredno nakon udara Chicxulub asteroida, ali i da je postojao raniji, duži talas gljiva 30.000–10.000 godina pre udara povezan sa intenzivnim vulkanizmom (Deccan Traps). To sugeriše da su ekosistemi bili već oslablјeni pre konačnog udara asteroida, podržavajući ideju o postepenom raspadanju kroz preklapajuće šokove. Nalaz ima implikacije za razumevanje kako kombinovani stresovi utiču na život i za moguće razloge uspona sisara posle izumiranja dinosaurusa.
Drevni mikrofosili otkrivaju: Gljive su harale pre i posle udara koji je istrebio dinosauruse
Photo Credit: iStock
Nova studija mikrofosila iz stena starih 66 miliona godina ukazuje da poslednje poglavlje dinosaurusa nije bilo izazvano isključivo jednim šok-događajem. Analiza uzoraka iz Denver i Williston basena pokazuje nagli porast gljiva neposredno posle udara Chicxulub asteroida, ali i duži talas njihove prisutnosti desetak hiljada godina pre udara — što ukazuje da su ekosistemi već bili pod značajnim stresom.
Šta su naučnici pronašli
Mikrobiolozi sa Johns Hopkins University ispitali su mikrofosile gljiva u stenskim slojevima iz Kolorada i Severne Dakote. Njihovi rezultati, objavljeni u Proceedings of the National Academy of Sciences, potvrđuju ranije zaključke iz Novog Zelanda i pokazuju da je nakon udara došlo do globalne „cvetne“ ekspanzije gljiva — široko rasprostranjenog porasta koji prati razgradnju biomase.
Neočekivani raniji talas
Pored postudarne eksplozije gljiva, tim je identifikovao značajan porast mikrofosila koji se dogodio otprilike 30.000–10.000 godina pre samog udara. Istraživači taj period povezuju sa naglim hlađenjem i promenama klime izazvanim intenzivnim vulkanizmom u zapadnoj Indiji (Deccan Traps). Takvi vulkanski događaji mogli su već da oslabe biljne i životinjske zajednice, pripremajući teren za kasniji kolaps.
"Postoje i drugi dokazi iz fosilnog zapisa da su neke vrste već počele da izumiru u tom periodu," kaže istraživačica Rosanna Baker. To podupire ideju da je asteroid bio ‘poslednji udarac’ u nizu ekoloških stresova.
Šire implikacije
Autori studije, među kojima su Rosanna Baker i Arturo Casadevall, ističu da porast gljiva u geološkim slojevima obično prati velike poremećaje u ekosistemima — jer gljive napreduju na raspadajućoj organskoj materiji. To znači da masovna izumiranja često nastaju kroz više preklapajućih šokova (vulkanizam, klimatske promene, asteroid), a ne jednim izolovanim događajem.
Nadalje, rezultati podupiru hipotezu da su sisari, kao toplokrvne životinje, mogli imati prednost u postudarnoj, gljivama bogatijoj sredini zbog bolje otpornosti na neke gljivične bolesti u odnosu na reptile. Međutim, to ostaje deo šire, složene slike o tome kako su ekosistemi reagovali na kombinovane stresove.
Pouke za danas
Studija takođe ima savremene implikacije: praćenje promena u zajednicama mikroorganizama i biljaka kroz fosilni zapis pomaže u razumevanju načina na koji kombinovani ekološki udari slabe sisteme. To je relevantno za današnje izazove — od klimatskih promena do intenzivnog ljudskog uticaja — jer pokazuje kako se pritisci mogu akumulirati i dovesti do brzih promena u stabilnosti ekosistema.
Metodologija i izvori: Uzorci su uzeti iz Denver Basena (Kolorado) i Williston Basena (Severna Dakota). Nalazi su objavljeni u PNAS i dopunjuju ranije dokaze sa Novog Zelanda o postudarnoj globalnoj proliferaciji gljiva.
Pomozite nam da budemo bolji.
