NSF planira "descoping" Ocean Observatories Initiative (OOI) i povlačenje instrumenata iz nekoliko regiona do 2027. OOI je mreža sa preko 900 senzora čiji su podaci podržali 500+ naučnih radova i bila je predviđena za 25–30 godina kontinuiranog rada. Naučnici upozoravaju da sateliti ne mogu zameniti merenja ispod površine (npr. zone niskog kiseonika), pa ukidanje preti gubitku ključnih podataka — istovremeno, mreža morskih kablova University of Washington ostaje aktivna za seizmička i vulkanska merenja.
NSF Rasformira Ocean Observatories Initiative Nakon Predloga Budžeta Trumpove Administracije — Šta Treba Da Znate
Ocean Observatories Initiative technicians ensure equipment is correctly deployed (Credit: Craig Risien, Oregon State University)
National Science Foundation (NSF) je najavila da planira "descoping" projekta Ocean Observatories Initiative (OOI) i povlačenje instrumenata iz nekoliko regiona do 2027. godine. OOI je mreža sa više od 900 senzora čiji su podaci bili osnova za više od 500 naučnih publikacija i ključni su za razumevanje podvodnih procesa, klimatskih signala i ekstremnih vremenskih događaja.
Šta je saopšteno
NSF je u maju objavila plan za smanjenje obima OOI i povlačenje mernih uređaja iz voda kod Oregon, Washington, Alaska, North Carolina i Greenland do 2027. godine. U saopštenju, portparol Michael England naveo je da ta odluka "usklađuje NSF-ovu širu strategiju da postane agilnija pri određivanju prioriteta za nove naučne pravce i emergentne tehnologije, kao i da vodi pametan životni ciklusni menadžment istraživačke infrastrukture."
Zašto su naučnici zabrinuti
Gubitak merenja ispod površine: Sateliti dobro prate površinske parametre (temperaturu, raspodelu hlorofila), ali ne mogu zameniti direktna merenja ispod površine — kao što su zone niskog kiseonika, temperaturne strukture na dubinama i detalji o strujama koji su ključni za razumevanje promena u okeanu.
Ocean Observatories Initiative crew deploys buoys. Credit: Craig Risien, Oregon State University
Bez plutajućih sidara (moorings) kod Oregon i Washington i mreže podvodnih glajdera koje je OOI održavala u regionu, istraživači će izgubiti veći deo kapaciteta za praćenje podvodnih promena, naročito u ključnom periodu očekivanog jakog El Niño događaja duž pacifičke obale.
"To je pogubni gubitak informacija," rekao je Ed Dever, profesor na Oregon State University koji je vodio pacifičke operacije OOI.
Šta će ostati
Jedan od važnih segmenata koji će i dalje funkcionisati jeste mreža kablova na morskom dnu kojom upravlja University of Washington duž pacifičkog severozapada. Taj sistem nastaviće da pruža podatke o seizmičkoj i vulkanskoj aktivnosti u regionu.
Pozadina i obim projekta
OOI je zvanično pokrenut 2015. nakon više od decenije planiranja i izgradnje. Projekt je zamišljen kao kontinuirana platforma od 25 do 30 godina, jer detekcija značajnih klimatskih signala zahteva višedecenijsko praćenje. Godišnji budžet projekta iznosio je oko 48 miliona USD (ne računajući troškove istraživačkih brodova), a pre rezova je na projektu radilo oko 60–70 ljudi u partnerskim institucijama.
Ocean Observatories Initiative crew prepares to deploy equipment that allows for sensor placement. Credit: Craig Risien, Oregon State University
Ko je doneo odluku?
Tačno poreklo konačne odluke ostaje nejasno u javnim saopštenjima. Naučnici su, međutim, ukazivali na upozoravajuće signale nakon što je u predlogu budžeta za 2026. godinu administracija tadašnjeg predsednika Donalda Trumpa navela mogućnost smanjenja finansiranja NSF-a od približno 55%.
Širi kontekst
Stručnjaci upozoravaju da slučaj OOI nije izolovan i da se dešava u okviru šireg trenda pritisaka na federalno finansiranje osnovnih naučnih istraživanja. Kako je rekao Ed Dever, ovakvi rezovi ugrožavaju dugoročne zapise koji su neophodni za pouzdano praćenje klimatskih promena.
Izvori: zvanični sajt Ocean Observatories Initiative, The New York Times, Associated Press.
Pomozite nam da budemo bolji.
