Reportaža iz Dhake prikazuje eksploziju upotrebe jabe — pilule koja kombinuje metamfetamin i kofein — i njen razarajući uticaj na mlade u Bangladešu. Krijumčarenje preko porozne granice sa Myanmarom i upotreba izbegličkih kampova olakšavaju distribuciju; samo u aprilu zaplenjeno je preko milion pilula. Rehabilitacioni centri beleže prelazak korisnika na opijate, ozbiljne zdravstvene probleme i rastuću društvenu krizu.
Jaba Ruši Živote: Kako "luda pilula" Hvata Tinejdžere U Bangladešu
A yaba user smokes the fumes from a burning pill through a Bangladesh banknote in Dhaka - Simon Townsley/The Telegraph
U zadnjoj sobi zapušenog stana u raznolikom, prenatrpanom delu Dhake, mladić odvaja komadić aluminijumske folije i na nju stavlja narandžastu pilulu. Savija nekoliko otrcanih novčanica od 10 bangladeških taka u improvizovanu lulu, pali upaljač ispod folije i udiše oštar dim. Nakon tri udisaja pilula je gotovo sasvim promenila njegovo ponašanje: umor je nestao, a njegovo ponašanje postalo je hiperaktivno i razdražljivo.
Šta je jaba?
Jaba je mala pilula koja najčešće sadrži mešavinu metamfetamina i kofeina. Naziv potiče iz Tajlanda i znači 'luda medicina'. Dok provocira snažan nalet energije i budnosti, dugotrajna upotreba dovodi do teških fizičkih i psihičkih posledica, uključujući anksioznost, psihoze, srčane probleme i povećan rizik od prekomernog korišćenja drugih supstanci.
Tržište i krijumčarenje
Potražnja za jabom rasla je poslednje dve decenije, posebno u Bangladešu, koji deli poroznu granicu dugu oko 160 milja sa Myanmarom. Zaplene oko priobalnog grada Cox's Bazar su česte; krijumčari koriste velike izbegličke kampove Rohingya kao tačke za istovar i kao izvor kurira. Samo u aprilu su u toj regiji zaplenjene više od milion pilula.
Represija i posledice
Masovna kampanja protiv trgovine iz 2018. rezultirala je 211 smrtnih slučajeva u Bangladešu, ali trgovina i dalje opstaje. Većina proizvodnje dolazi iz područja Shan u Myanmaru, često pod kontrolom lokalnih milicija, što otežava trajno suzbijanje.
U rehabilitacionom centru
The Telegraph je dobio pristup Centralnom centru za lečenje zavisnosti u Dhaki, gde većinu pacijenata na detoksikaciji čine bivši korisnici jabe. Centar je skroman, sa 32 kreveta raspoređena u četiri spavaonice. Mnogi su tu dovedeni od strane porodice na period do mesec dana dok se ne dokažu kao "čisti".
Liène priče
Shafi, 23, nekada perspektivan student, počeo je sa jabom sa 13 godina zahvaljujući ujaku koji je uvozio ceglove pilula. Govori o simptomima besanih budnih faza, gubitku težine i prelasku na heroin i druge opijate da bi "sišao" nakon višednevne budnosti. Ima ožiljke od uboda igala i probleme sa venama.
Sifat, 27, radio je kao ulièni prodavac i uzimao je jabu da bi mogao da radi i komunicira duže. Opisuje kako je postao razdražljiv i nasilnički nastrojen, ponekad uzimajući i do pet pilula dnevno.
Amin, 17, započeo je u pubertetu da pomaže porodici u fizičkom radu i brzo zavisio od stimulansa. Krao je iz doma da bi kupovao pilule.
Medicinski i društveni uticaj
Residenti-centra i stručnjaci upozoravaju da jaba manje liči na tradicionalne opijate po mehanizmu zavisnosti, ali izaziva ozbiljne neurološke i kardiovaskularne probleme, uključujući moždane udare i zatajenja srca kod mladih korisnika. Dr Mohammed Rahanul Islam opisuje društvene posledice: u nekim ruralnim područjima jaba je povezana sa ilegalnim novcem i moći, dok širom grada prodiru lažne tvrdnje o pojačanoj seksualnoj moći koje privlače konzervativne zajednice.
Zašto je teško rešiti problem
Stručnjaci ističu nekoliko ključnih problema: niska cena i laka prenosivost pilula, proizvodnja u teško dostupnim područjima Myanmar-a, mešanje sa drugim sintetičkim supstancama i nedostatak specifičnih farmakoloških tretmana. Povezanost sa kompulzivnim online kockanjem i prelazak na opijate čine zavisnost složenijom za lečenje.
Zaključak
Jaba je postala epidemija koja pogađa sve slojeve bangladeškog društva, od siromašnih radnika i tinejdžera do porodica iz pristojnijih sredina. Rešenje zahteva koordinisani odgovor: policijsko suzbijanje krijumčarenja, međunarodna saradnja, dostupnija zdravstvena i socijalna podrška te obrazovne kampanje protiv mitova o drogi.
The tiny pills are manufactured mostly in Myanmar - Simon Townsley/The Telegraph
Demand for yaba has spread widely in Bangladesh - Simon Townsley/The Telegraph
A patient at the drug addiction centre in Dhaka eats lunch in his room - Simon Townsley/The Telegraph
Security guards at the facility in Dhaka - Simon Townsley/The Telegraph
Shafi, a 23-year-old patient at the facility - Simon Townsley/The Telegraph
Markings etched on the wall count down the days - Simon Townsley/The Telegraph
Patients at the facility play games to pass the time - Simon Townsley/The Telegraph
Posters on the wall warn of the detrimental effect the drug has on the body - Simon Townsley/The Telegraph
The facility’s medical team addresses patients - Simon Townsley/The Telegraph
Sifat, 27, first started taking yaba when he was a teenager - Simon Townsley/The Telegraph
Amin, a 17-year-old patient, in his room - Simon Townsley/The Telegraph
Dr Mohammed Rahanul Islam, the centre’s resident psychiatrist - Simon Townsley/The Telegraph
There are an estimated 2.3 million yaba users in Bangladesh - Simon Townsley/The Telegraph
Rehab counsellor Sumi Khan conducts an exit interview with a reformed yaba addict and his mother - Simon Townsley/The Telegraph
Pomozite nam da budemo bolji.
