Sažetak: Četrnaestogodišnja "Xiaomei" predozirala se lekovima iz internetskih izvora da bi pobegla od pritiska ispita. Vlada je uvela kontrole nad nekim supstancama, ali mladi brzo pronalaze zamene online. Stručnjaci upozoravaju da je suštinsko rešenje jačanje mentalno-zdravstvene podrške u školama, otvoreni porodični razgovori i povećanje broja specijalista za decu i adolescente.
Kineski tinejdžeri pribegavaju lekovima da 'pobegnu od stvarnosti' — pritisak iz škole i internet laka dostupnost
Buckling under exam pressure, teens in China are turning to prescription drugs [Getty Images]
Četrnaestogodišnja "Xiaomei", odlična učenica iz primorske provincije u Kini, predozirala se sirupom protiv kašlja koji je nabavila preko interneta nakon što joj je stariji dečko rekao da će joj pomoći da se opusti. Taj slučaj otkriva širi trend među kineskim tinejdžerima: traženje „farmaceutskog high-a“ kako bi se izborili sa ekstremnim pritiskom od učenja i porodičnih očekivanja.
Chinese students spend so much of their day studying, which experts believe only adds to their anxiety [Getty Images]
Šta se dogodilo
Isprva je Xiaomei osetila blagu vrtoglavicu i „otupelost“ koja joj je pružala kratki predah od stresa. U naredne dve godine eksperimentisala je sa različitim lekovima na recept — neki su bili za neuropatski bol, drugi za kontrolu epileptičnih napada — koje nije imala prepisane. Kupovala ih je online i uzimala u visokim dozama (ponekad 5–50 tableta), što je dovelo do halucinacija, narušene koordinacije i gubitka pamćenja.
Students practise yoga to relieve stress before the competitive annual college entrance exam [Getty Images]
Kako dostupnost i online zajednice utiču
BBC je pronašao desetine mladih u chat sobama koji dele savete kako kupovati, prepakivati ili tražiti supstance koje još nisu u potpunosti regulisane. Vlada je reagovala: pre dve godine jedan popularan supresant kašlja klasifikovan je kao psihotropan i ograničen na pacijente sa receptom, a u aprilu su uvedene strože mere i za druge problematične lekove. Ipak, istraživanja i dalje ukazuju na lakoću nabavke — u nekim grupama cena je padala i na oko 10 juana po gramu.
Driving up the pressure are parents who see their child as their only hope for the future, experts say [Getty Images]
Zašto tinejdžeri pribegavaju lekovima
Stručnjaci navode više uzroka: intenzivna takmičarska kultura u školama, sistem „elitnih“ odeljenja koji eliminiše slabije rangirane učenike, pritisci roditelja (posebno u porodicama sa jednim detetom) i izolovana socijalna okolina u kojoj đaci provode po 9–10 sati dnevno u školi. Renomirani sociolog Xiang Biao ističe da će mnogi tinejdžeri zbog ovakvog okruženja pokušati da se „otupеle“ umesto da traže podršku.
Competitive exams are a regular feature of teen life in China [Getty Images]
Posledice i zdravstveni podaci
Uzimanje velikih doza ovih lekova može izazvati akutne zdravstvene probleme — od delirijuma i pometnje do životno ugrožavajućih stanja koja zahtevaju hitnu medicinsku intervenciju. Zvanični podaci iz 2025. pokazuju pad od 41% u novim korisnicima droga mlađim od 35 godina, ali vlasti upozoravaju na rast zloupotrebe lekova na recept među maloletnicima. Studija iz 2023. za "Mental Health Blue Book" navodi da skoro 95 miliona ljudi u Kini ima depresiju, a više od 30% njih su mlađi od 18 godina.
Listening to teens and having open conversations with them is essential, according to mental health experts [Getty Images]
Porodica, lečenje i podrška
"Kad su me roditelji čuli i počeli da me slušaju, to je bilo presudno za moj oporavak", kaže Xiaomei, čiji su roditelji nakon incidenta izabrali nežan i podržavajući pristup umesto osude.
Drugi primeri pokazuju da razgovor u porodici i blag tretman mogu pomoći tinejdžerima da potraže pomoć. Aktivista Lu Jingchan, koji je godinama imao problem sa zavisnošću, sada putem društvenih mreža savetuje vršnjake da ne počinju i da potraže pomoć ako se nalaze u krizi.
Institucionalni odgovori i izazovi
Kineska vlada planira izgradnju nacionalnog sistema psihološke podrške do 2030. godine: savetodavne sobe u školama, psihijatrijske službe u bolnicama na nivou oblasti i veći broj stručnjaka. Prema državnim izveštajima, 92% osnovnih i 95% nižih srednjih škola ima savetnika, ali postoji ozbiljan deficit pedijatrijskih psihijatara (oko 500 prema studiji iz 2020), većinom koncentrisanih u većim gradovima.
Šta eksperti preporučuju
- Fokus na prevenciju kroz mentalno zdravlje u školama i obuku nastavnika;
- Otvoreni porodični razgovori i podrška umesto stigmatizacije;
- Ciljani rad na smanjenju dostupnosti lekova bez recepta, ali i na rešavanju osnovnih uzroka anksioznosti i očaja kod mladih.
Zaključak: Problem zloupotrebe lekova među kineskom omladinom nije samo pitanje suzbijanja online prodaje — to je znak dublje mentalno-zdravstvene krize koju je potrebno rešavati sistemski, kroz školsku podršku, medicinske kapacitete i promenu porodičnih i društvenih očekivanja.
Imena su promenjena radi zaštite identiteta učesnika.
Pomozite nam da budemo bolji.
