Naučnici su sastavili prvu globalnu mapu arbuskularnih mikoriznih gljiva i procenili da njihove hife u prvih 15 cm tla ukupno dostižu oko 110 kvadriliona kilometara — dovoljno da povezu Zemlju i Sunce skoro milijardu puta. Ta mreža sadrži oko 300 miliona tona biomase i godišnje prenosi približno 4 milijarde tona ekvivalenta CO2 u podzemne ekosisteme. Najgušće su mreže u travnjacima i prerijama, dok su obrađena poljoprivredna zemljišta osiromašena za oko 47%.
Skrivena mreža mikoriznih gljiva: hife dostižu 110 kvadriliona km — dovoljno za Zemlja–Sunce skoro milijardu puta
Fluorescent-tagged carbon moving through filaments of mycorrhizal fungus. (Rachael Cargill, Loreto Oyarte Gálvez (VU Amsterdam, AMOLF) & Justin Magness )
Zemlja pod našim nogama nije mirna. Pulsira i bruje aktivnostima koje održavaju biljke i tlo, a centralnu ulogu u tome ima drevno partnerstvo između biljaka i mikoriznih gljiva koje traje stotinama miliona godina.
A still of the map showing AM network density. (SPUN)
Mikorizna mreža (posebno arbuskularne mikorizne, AM, gljive) čine guste niti zvane hife koje povezuju korene biljaka i prenose vodu i hranljive materije iz tla, u zamenu za ugljik iz fotosinteze. Oko 70% biljnih vrsta zavisi od ove simbioze.
Mycorrhizal fungi under a microscope. The circular structures are spores. (Tomás Munita)
Velika mapa i glavni nalazi
Novo istraživanje je po prvi put sastavilo globalnu mapu AM hifa u gornjih 15 cm tla. Autori su analizirali podatke iz 322 studije, više od 16.000 uzoraka tla i preko 4.000 merenja gustine hifa, uz primenu mašinskog učenja i robotskog snimanja debljine preko 300.000 živih niti.
The spore of a mycorrhizal fungus. (Vasilis Kokkoris - VU Amsterdam, AMOLF)
Glavni rezultati:
Soil samples used to determine mycorrhizal density. (Tomás Munita/SPUN)
- Procena ukupne dužine AM hifa: ~110 kvadriliona kilometara — dovoljno da poveže Zemlju i Sunce skoro milijardu puta.
- Procenjena biomasa tih hifa u gornjih 15 cm tla: oko 300 miliona tona, što je 4–6 puta više od ukupne žive ljudske biomase.
- Putanjom kroz ove mreže godišnje protiče približno 4 milijarde tona ekvivalenta CO2 iz biljaka u podzemne ekosisteme.
Teško je preceniti važnost i veličinu ovih gljiva, kaže evolucioni ekolog Justin Stewart. U jednoj kašičici zemlje može biti i do 10 metara mikorizne mreže.
Neočekivane lokacije i ljudski uticaj
Protivno očekivanjima da su tropske šume glavno uporište, najgušće AM mreže pronađene su u travnjacima, prerijama, stepama i vlažnim staništima — oko 40% ukupne AM biomase koncentrisano je u tim staništima. Istraživači pretpostavljaju da zeljaste biljke usmeravaju više ugljika ka mikoriznim gljivama nego drvenaste vrste.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Alarmantan nalaz je pad gustine hifa u obrađenim poljima: prosečno 47% manje u kultiviranim zemljištima. Verovatni uzroci su đubriva (fosfor, azot), fungicidi i prakse koje narušavaju mikoriznu zajednicu, što može umanjiti kapacitet tla za skladištenje ugljika i transport hranljivih materija.
Ograničenja i nepoznanice
Iako je ovo najopsežnija mapa do sada, postoje važne praznine: pustinje, tropske šume i tundra su lošije uzorkovani, a većina podataka dolazi iz gornjih slojeva tla. Duboke horizonte i regionalne varijacije ostaju nedovoljno istražene, pa ukupna globalna ocena može biti podložna revizijama.
Zašto je to važno
Razumevanje raspodele mikoriznih mreža pomaže u proceni njihove uloge u ciklusu ugljika, plodnosti tla i otpornosti ekosistema. Kako napominje mikolog Merlin Sheldrake, ovo je korak ka boljem korišćenju gljiva u odgovorima na izazove kao što su bezbednost hrane i klimatske promene.
Rad je objavljen u časopisu Science.
Pomozite nam da budemo bolji.
