Rendgenska fluorescentna spektroskopija (XRF) otkrila je skrivene nacističke simbole ispod sloja boje na slici Ericha Merckera pronađenoj kod roditelja Thomasa Schuhbauera. Ispod bavarske zastave uočena je crvena nacistička zastava, kao i prekrečeni vojnici, nacistički pozdravi i vence na spomeniku Mahnmal der Bewegung. Analize ukazuju na upotrebu titanijum belila u prebojavanju, a dešifrovan kod na poleđini platna upućuje na 1934. godinu. Nalaz otvara pitanja o tome ko i zašto je menjao delo i kako umetnost procesuira odgovornost iz mračnih perioda.
Otkriveno: Nacistički simboli skriveni ispod slike Ericha Merckera
Left: The painting depicts a corner of Munich’s Odeonsplatz, with the Bavarian flag flying over the square. X-ray fluorescence analysis shows where areas have been overpainted with titanium white. Right: False-colour representation of the reconstructed painting featuring the memorial and the Nazi flag.
Proizvođač i filmski stvaraoc Thomas Schuhbauer pronašao je u kući svojih roditelja sliku koja je na prvi pogled delovala bezopasno — rad minhenskog slikara Ericha Merckera (1891–1973) poklonjen 1966. godine. Međutim, napredne analize otkrile su da površinski izgled ne govori celu priču.
Šta su istraživači pronašli?
Fizičarka Ioanna Mantouvalou i student Yannick Wagener sa Helmholtz‑Zentrum Berlin primenili su rendgensku fluorescentnu spektroskopiju (XRF), neinvazivnu metodu koja omogućava identifikovanje elemenata i pigmenta u slojevima ispod površine. Analiza je pokazala da su ispod polja bavarske zastave postojali tragovi crvene boje — zapravo prekrečena nacistička zastava. Takođe su uočeni prekrečeni motivi vojnika, nacistički pozdravi prolaznika i vence na spomeniku Mahnmal der Bewegung.
Arheologija boje i datovanje
Materijalna ispitivanja otkrila su da su delovi koji prekrivaju nacističke elemente sadržali značajne količine titanijum belila (titanium white), pigmenta koji nije prisutan u ostalim delovima slike. Među Merckerovim tubicama boja pronađena je i tubica sa oznakom "Titanium White 10103 Schmincke", što ukazuje na upotrebu modernijeg belila prilikom prebojavanja. Na poleđini platna projekat je dešifrovao numerički kod koji upućuje na 1934. godinu — period kada je Mahnmal der Bewegung još postojao.
Left: The painting depicts a corner of Munich’s Odeonsplatz, with the Bavarian flag flying over the square. X-ray fluorescence analysis shows where areas have been overpainted with titanium white. Right: False-colour representation of the reconstructed painting featuring the memorial and the Nazi flag.Image: © npj Heritage Science (2026)
"Ovo je prvi definitivan dokaz da je Merckerova slika bila prekrečena kako bi se sakrili nacistički simboli. Ne možemo nedvosmisleno potvrditi da je sam Mercker vršio prepravku, ali svi dokazi ukazuju na tu mogućnost," kaže Mantouvalou.
Kontekst i značaj
Spomenik Feldherrnhalle i dodatak Mahnmal der Bewegung imaju snažnu istorijsku težinu: Mahnmal je dodan 1933. kao počast pobunjenicima iz neuspelog puča 1923. i bio je uklonjen odmah posle Drugog svetskog rata. Mercker je nakon rata radio verzije istog motiva bez nacističkih simbola, pod drugačijim naslovima (npr. "Feldherrnhalle" ili "München am Odeonsplatz").
Autori studije objavljene u časopisu Heritage Science (Nature) ističu da ovakve prepravke osvetljavaju način na koji umetnici i društva pokušavaju da prerađuju i utišu teške fragmente prošlosti, često iz praktičnih ili finansijskih razloga, a ne nužno iz javnog moralnog preispitivanja.
Zaključak
Otkriće skrivenih nacističkih simbola podcrtava vrednost tehničkih analiza u proučavanju umetnosti i podseća na kompleksan odnos umetnika prema istorijskim okolnostima. Iako nije pronađen definitivni dokaz ko je tačno radio prepravke, kombinacija XRF nalaza, pigmentne analize i dešifrovanog datuma daje snažan okvir za dalja istraživanja i diskusiju.
Pomozite nam da budemo bolji.
