Mangrovske šume beleže globalni oporavak: nova studija Tulane University objavljena u Science pokazuje da su dobitci mangrovskih površina u poslednjih ~20 godina premašili gubitke, a do 2023. neto pad za poslednja četiri decenijuma iznosi oko 1%. Zabeležen je porast gušćih "zatvorenih krošnji" koje skladište više ugljenika i bolje štite obale. Istraživači ističu da zaštitne politike, programi obnove i veća svest zajednica doprinose ovom pozitivnom trendu.
Retka pobeda za prirodu: Mangrove se ponovo šire i postaju gušće širom sveta
Photo Credit: iStock
Nakon decenija opadanja, mangrovske šume pokazuju značajan oporavak na globalnom nivou. Novo istraživanje sa Tulane University, objavljeno u časopisu Science, otkriva da se ukupna površina mangrova ponovo povećava, a da mnogi zasadi prelaze u gušće i otpornije faze rasta.
Šta su istraživači pronašli
Prema podacima predstavljenim u studiji i izveštajima Good News Network, trend se u poslednjih ~20 godina preokrenuo: dobitci u mangrovskim šumama sada premašuju gubitke. Iako je planeta izgubila skoro 1.120 kvadratnih milja mangrovskih površina između 1980-ih i 2010, tokom narednih godina do 2023. došlo je do oporavka koji je smanjio neto pad za celo četvorodecenijsko razdoblje na približno 1%.
Gušći zasadi i veća otpornost
Istraživači su zabeležili i rast površina sa tzv. "zatvorenim krošnjama" — starijih, zbijenijih mangrovskih šuma koje su otpornije na pritiske i obično skladište više ugljenika. Takvi zbijeni zasadi takođe pružaju efikasniju prirodnu zaštitu obala.
„Ono što sada vidimo je stvarna promena. Mangrovi sada globalno pokazuju neto porast, a stopa degradacije opada,“
— Daniel Friess, istraživač
Zašto su mangrovi važni
Mangrovske šume rade mnogo više od estetske uloge uz obalu: one apsorbuju i do pet puta više ugljenika po hektaru nego tipične kopnene šume, uklanjaju zagađivače i višak hranljivih materija iz vode, te služe kao ključna staništa-školjke za ribe, rakove i druge morske vrste. Za priobalne zajednice to znači manje štete od oluja i poplava, očuvanje ribljeg fonda i dodatnu ekonomsku sigurnost.
Primer iz 2004. godine — cunami u Indijskom okeanu — jasno je pokazao koliko mangrovi mogu smanjiti talasnu silu: ostrva sa netaknutim mangrovima bila su znatno bolje zaštićena od onih gde su šume bile uklonjene.
Šta je dovelo do oporavka
Istraživači ukazuju da su kombinacija politika zaštite, programa obnove i veća javna svest doprineli usporavanju degradacije. Očuvanje postojećih, posebno zrelih mangrovskih šuma, ostaje najefikasniji način da se zadrže njihove klimatske i zaštitne koristi.
„Najhitniji i najefikasniji način da se zaštite mangrovi je da se zaustavi krčenje šuma,“
— Zhen Zhang, vodeći autor
Zaključak
Rezultati studije donose retku, ali značajnu dozu optimizma u oblasti zaštite prirode: postoje merljivi dokazi da ciljane mere mogu preokrenuti gubitke staništa. Ipak, mangrovi i dalje trpe pritiske od razvoja, pa su dalji napori u zaštiti i obnovi neophodni kako bi se ojačale koristi za klimu i ljude.
Pomozite nam da budemo bolji.
