Kratak pregled: Arheolozi su 2022. otkrili temelje hrama Poseidona u Samikonu na Peloponezu, dugo opisivanog u izvorima ali skrivenog u močvari. Objekat ima neuobičajen pravougaoni tlocrt od oko 92 x 33 stope (≈28 x 10 m) i deluje kao dvojni hram. Među nalazima su mermerni perirrhanterion, fragment kantharosa iz 4. veka p.n.e. i bronzana pločica sa natpisom; rekonstrukcija datira iz perioda 4.–3. veka p.n.e. Istrage se nastavljaju kroz 2026. godinu.
Moguće otkriće u Peloponezu: Ruševine hrama Poseidona izronile iz močvare
Archaeologists Found Poseidon’s Lost TempleNurPhoto - Getty Images
Arheolozi su 2022. godine otkrili temelje hrama koji se u izvorima navodi kao svetište Poseidona u reonu Samikona na Peloponezu. Nalazište, dugo skriveno u močvarnom zemljištu, otkriva neuobičajen tlocrt i tragove ritualne upotrebe, kao i više faza gradnje i rekonstrukcije.
Otkriće i istorijski kontekst
Antiči izvor Strabon u Knjizi 8 svojih Geografika opisuje svetište Poseidona u Samikonu kao versko središte gradova Lepreuma, Makista i Friksa, smešteno iza brežuljka među svetim divljim maslinama na priobalnoj ravnici Zaliva Kiparisije. U antičko doba more je dopiralo mnogo bliže svetištu nego danas, a oblast uključuje padine Kleidi i močvare pod planinom Lapithas.
Rana istraživanja
Na prelazu iz 19. u 20. vek Vilhelm Dörpfeld je u reonu Kleidi–Samikon zabeležio tragove monumentalnih zidina i sugerisao postojanje brane koja je štitila svetilište. Njegova zapažanja ukazala su na mesto vredno daljih iskopavanja, ali tadašnja laguna i močvare onemogućile su potpunu istragu terena.
Arheološka iskopavanja i tlocrt
Istraživanja koja su kulminirala 2022. iznela su na svetlo temelje pravougaonog objekta dimenzija oko 92 x 33 stope (približno 28 x 10 m). Tloris deluje kao dvojni hram: dve glavne prostorije pristupaju kroz pronaos, a straga se proteže zadnji hodnik. Takav raspored nema direktan pandan među poznatim tipovima grčkih hramova i može ukazivati na dvostruku posvećenost (Poseidon i drugo božanstvo) ili kombinovanu religijsku i javnu ulogu (npr. sastanci predstavnika lokalnih gradova).
Zidovi su debeli najmanje dva stope (~0,6 m), prisutni su stubovi sa dubokim postamentima, a konstrukcija je imala alakonijski krov sa zakrivljenim terakotnim crepovima, karakterističnim za grčku arhitekturu kasnijih perioda.
Nalazi
Među najznačajnijim predmetima su:
- Mermerni perirrhanterion – posuda za obredno pranje, izdubljena i oblikovana po uzoru na bronzani kazan.
- Fragmenti kasnoklasičnog kantharosa (4. vek p.n.e.) – duboki posudni tip povezan s obredima i vinskim kultovima; ručke nisu sačuvane.
- Bronzana pločica sa natpisom – postavljena na zidu hrama; tekst još nije razaznat, ali restauracija može otkriti važne istorijske informacije.
Faze gradnje i rekonstrukcije
Arheološki podaci ukazuju da je prvobitna izgradnja verovatno iz 6. veka p.n.e., dok je naknadna rekonstrukcija izvedena između druge polovine 4. veka p.n.e. i 3. veka p.n.e. Tokom obnove krovni crepovi su zamenjeni i zatim ponovno upotrebljeni kao stabilizacioni sloj novog poda, što je moglo da spreči prodor podzemnih voda i ojača konstrukciju.
Šta sledi
Istraživanja se nastavljaju kroz 2026. godinu i očekuje se da će dalja iskopavanja pojasniti funkciju objekta (religijska vs. administrativna), eventualnu dvostruku posvećenost i sadržaj bronzane pločice. Nalaz predstavlja važan doprinos razumevanju lokalnih kulta, urbanog prizvuka i interakcije čoveka sa priobalnim pejzažem u antičkoj Elidi.
Zašto je važno: Pronalaženje ovakvog svetilišta pomaže da se povežu arheološki podaci sa antičkim izvorima poput Strabona, i pruža uvid u prilagođavanje svetilišta promenama morskog i močvarnog okruženja kroz vekove.
Pomozite nam da budemo bolji.
