Nova studija predlaže da je Simonetta Cattaneo Vespucci — muza Sandra Botičelija — mogla umreti usled komplikacija adenoma hipofize koji je doveo do apopleksije tumora. Istraživači su analizirali istorijske zapise simptoma (srušila se na balu, jake glavobolje, halucinacije, povraćanje, groznica) i umetničke prikaze koji ukazuju na hiperprolaktinemiju i strabizam. Nalazi su sugestivni ali ne definitivni; potrebna su dalja istraživanja.
Da Li Je Muza iz Botičelijevog 'Rođenja Venere' Poginula Zbog Tumora Hipofize?
‘The Birth of Venus’ was painted by Sandro Boticelli around 1485.
Sandro Botičelijev "Rođenje Venere" jedno je od najpoznatijih dela renesanse, a lice koje je inspirisalo sliku — Simonetta Cattaneo Vespucci — ostalo je obavijeno misterijom zbog prerane smrti sa samo 23 godine. Novo istraživanje objavljeno u časopisu Endocrinology, Diabetes & Metabolism sugeriše da je uzrok smrti mogao biti adenom hipofize koji je doveo do akutne komplikacije poznate kao apopleksija tumora.
Kratak pregled života: Simonetta je rođena 28. januara 1453. u Đenovi, a 1469. se udala za Marka Vespuccija, pripadnika ugledne firentinske porodice bankara. U Firenci je bila cenjena zbog manira i duha; pesnik Poliziano nazvao ju je "La Sans Par" (Neuporediva). Sandro Botičeli naslikao ju je najmanje pet puta i 1510. je zatražio da bude sahranjen pored njenih nogu u crkvi Ognissanti.
Sandro Botticelli’s portrait of Simonetta Vespucci c.1480.Image: Wikimedia Commons/Google Art Project CC-BY 4.0.
Dokazi iz istorijskih zapisa
Istraživači su analizirali pisma i opise koja prate Simonettine poslednje dane. Prema dopisima između Piera Vespuccija i Lorenza de' Medicija, Simonetta se srušila tokom bala, nakon čega je ležala u zatemnjenoj sobi i imala intenzivne glavobolje, halucinacije, povraćanje i visoku temperaturu. Tim autorki smatra da su takvi znaci u skladu sa iznenadnim rastom tumora hipofize koji je mogao izazvati prekid protoka krvi ili unutrašnje krvarenje u hipofizi (apopleksija).
Mogući okidači i kontekst
Istraživači navode i moguće spoljne okidače — nagli pokret tokom plesa ili, u starim izvorima, napad koji se pripisuje Alfonsu II d'Aragona, vojvodi Kalabrije. Međutim, autori jasno napominju da za tvrdnje o silovanju ne postoje nepobitni dokazi i da su izvori koji navode takve zločine često pristrasni (npr. venecijanski zapisi protiv Aragonaca).
The ‘Allegorical portrait of a Woman’ (c. 1476) by Sandro Botticelli.Image: Wikimedia Commons, CC-BY 4.0.
Dokazi iz Botičelijevih slika
Autori studije ukazuju i na motive u Botičelijevim portretima: u jednom alegorijskom portretu Simonetta je prikazana dojivši, iako nije imala decu, što može odgovarati hiperprolaktinemiji uzrokovanoj adenomom koji luči prolaktin i hormon rasta. Takođe, u "Rođenju Venere" uočeno je nepravilno pozicioniranje očiju (strabizam), koje je u umetnosti ponekad idealizovano, ali može imati i medicinsko objašnjenje povezano sa pritiskom tumora na okolne strukture.
Tim je za podršku hipoteze koristio i algoritam za prepoznavanje lica zasnovan na dubokom učenju, analizirajući pet portreta za koje se veruje da prikazuju Simonettu. Autori ostaju oprezni: nalazi su sugestivni, ali ne definitivni.
Zaključak i dalje istraživanje
Prethodno se za mogući uzrok smrti smatrala tuberkuloza, ali nova analiza istorijskih simptoma i umetničkih prikaza podržava hipotezu o adenomu hipofize i njegovoj akutnoj komplikaciji. Autori planiraju dalje istraživanje, posebno detaljniju analizu poremećaja položaja očiju kako bi dodatno proverili ovu teoriju.
Napomena: Iako je ovo intrigantna medicinsko-umetnička hipoteza, izvorni istorijski podaci su fragmentarni i tumačenje slika nosi rizik projekcije savremenih medicinskih saznanja na renesansne prikaze.
Pomozite nam da budemo bolji.
