Alarm SNV-a: Porast Nasilja, Govora Mržnje i Revizionizma Prema Srbima u Hrvatskoj u 2025.

Srpsko narodno vijeće (SNV) saopštilo je da je tokom 2025. u Hrvatskoj zabeležen značajan porast etnički motivisanog nasilja, pretnji i vandalizma usmerenih prema pripadnicima srpske zajednice, uz intenziviranje govora mržnje i istorijskog revizionizma usmerenog ka rehabilitaciji ustaškog režima (NDH).

Ključni nalazi

• Registrovano 22 slučaja pretnji i etnički motivisanog fizičkog nasilja (u odnosu na 11 u 2024.).
• Prijavljeno 51 slučaj vandalizma, uključujući 20 oštećenih ili vandalizovanih spomen‑obeležja posvećenih antifašističkoj borbi i žrtvama genocida u Drugom svetskom ratu.
• Povezanost incidenata sa koncertima Marka Perkovića Thompsona i obeležavanjima tokom avgusta i novembra.

Izveštaj biltena "Istorijski revizionizam, govor mržnje i nasilje nad Srbima" ističe da su pretnje smrću bile upućivane političkim predstavnicima srpske nacionalne manjine, dok su najmanje tri mete bili novinari manjinskih medija. Većina vandalističkih činova podrazumevala je uvredljive grafite, a posebno zabrinjava oštećenje spomenika koji podsećaju na antifašističku borbu i žrtve Drugog svetskog rata.

Povezani motivi i akteri

Bilten ukazuje da je govor mržnje često bio povezan s pokušajima rehabilitacije ustaškog režima NDH, javnim promovisanjem pozdrava "Za dom spremni" i negiranjem ustaških zločina. Među akterima incidenata navode se navijačke grupe, pojedinci koji sebe predstavljaju kao veterani Domovinskog rata, kao i neki političari iz desničarskog spektra koji su takve događaje opisivali kao "legitiman izraz nezadovoljstva".

Organizovani pritisci i napadi ciljali su i kulturne manifestacije koje su označavane kao "antihrvatske", a incidenti su kulminirali tokom Dana srpske kulture u novembru, kada su pretnje i pokušaji sprečavanja održavanja događaja bili posebno intenzivni. Mete su, pored institucija i kolektiviteta, bili i pojedini kulturni radnici i pisci.

Društveni i pravni kontekst

SNV navodi da se intenzivirao i javni diskurs koji poziva na institucionalnu diskriminaciju Srba i relativizuje nasilje protiv njih kroz optužbe za "provokacije". Autori upozoravaju da se govor mržnje u 2025. nije odnosio samo na Srbe, već i na aktiviste civilnog društva, levičarske političare, strane radnike, Rome, žene i LGBT osobe.

Metodologija i svrha publikacije

Analiza se zasniva na bazi podataka koja obuhvata više od 1.500 dokumentovanih novinskih članaka i izveštaja, kao i posebnoj analizi oko 2.000 tekstova sa internet portala. Bilten izlazi godišnje od 2013. i služi praćenju i analizi nasilnih dela, govora mržnje i istorijskog revizionizma u Hrvatskoj, s ciljem informisanja domaće i međunarodne javnosti o položaju srpske zajednice.

Napomena: Bilten ima ulogu evidencije i analize; dalji koraci zahtevaju pravno procesuiranje incidenata, zaštitu ugroženih lica i javnu debatu o suočavanju s revizionizmom i govornom mržnjom.