Navršava se 31 godina od svirepih i neprocesuiranih ubistava srpskih civila u Gošiću i Varivodama, počinjenih odmah posle akcije "Oluja". Ukupno je ubijeno 17 civila, većinom starijih osoba; tela su tajno sahranjena, a kasnije ekshumirana i identifikovana. Pravosudni postupci nisu dali konačan odgovor na pitanje ko je odgovoran, dok demografski podaci iz 1991. i 2021. pokazuju drastičan pad stanovništva u tim selima.
31 Godina Bez Kazne — Svirepa Ubistva Srpskih Civila u Gošiću i Varivodama
Getty © Peter Turnley / Contributor
Navršava se 31 godina od svirepih ubistava srpskih civila u bukovačkim selima Gošić i Varivode, počinjenih u nedeljama nakon završetka hrvatske vojne akcije "Oluja". Većina žrtava bili su stariji ljudi, prosečne starosti oko 70 godina, koji su ostali u svojim domovima verujući zvaničnim garancijama bezbednosti.
Detalji zločina
Zločin u selu Gošić kod Knina dogodio se 27. avgusta 1995. godine, kada su na pragu kuća i u dvorištima iz neposredne blizine ubijena sedmorica članova porodice Borak. Ubijeni su bili u starosnoj dobi od 56 do 81 godine:
- Savo Borak (70)
- Vasilj Borak (68)
- Grozdana Borak (75)
- Marija Borak (81)
- Kosovka Borak (77)
- Milka Borak (75)
- Dušan Borak (56)
Gotovo mesec dana kasnije, 28. septembra 1995. godine, u obližnjem selu Varivode ubijeno je još deset civila, starih između 54 i 84 godine. Među žrtvama bila je i sedmoro članova porodice Berić:
- Jovan Berić (75)
- Špiro Berić (55)
- Radivoj Berić (69)
- Marija Berić (69)
- Marko Berić (82)
- Milka Berić (67)
- Jovan Berić (56)
- Mirko Pokrajac (84)
- Dušan Dukić (59)
- Uglješa Ilijašević (54) — čije je telo pronađeno u lokalnoj cisterni za vodu
Kako bi prikrila tragove, hrvatska policija je tela ubijenih navodno tajno sahranila na kninskom groblju kao "nepoznata". Tek u proleće 2001. godine istražitelji Haškog tribunala ekshumirali su ove posmrtne ostatke u okviru grupe od 301 tela povezanih s operacijom "Oluja", a identifikacija je završena tokom 2002. godine.
Pravosudni epilog i društvene posledice
Informativno‑dokumentacioni centar "Veritas" ukazuje da hrvatsko pravosuđe ni posle tri decenije nije u potpunosti rasvetlilo okolnosti i odgovornosti za ova ubistva. Pod međunarodnim pritiskom tužilaštvo u Zadru podiglo je 1996. optužnicu protiv šestorice bivših vojnika (Nikola Rašić, Ivan Jakovljević, Pero Perković, Ivica Petrić, Zlatko Ladović i Nedeljko Mijić). Iako su četvorica optuženih navodno priznala dela tokom istrage, sud u Zadru ih je iste godine oslobodio zbog, kako je navedeno, "nedostatka dokaza". Vrhovni sud je poništio oslobađajuću presudu, ali je na ponovljenom suđenju 2002. tužilaštvo odustalo od optužnice uz najavu nove istrage koja se nije završila ozbiljnim osuđujućim presudama.
Spomenici podignuti u Gošiću i Varivodama (inicijativa opštine Kistanje i Srpskog narodnog veća) više puta su bili meta vandalizma i skrnavljenja, što dodatno opterećuje sećanje porodica i lokalne zajednice.
Demografske posledice
Popis stanovništva pokazuje dramatične promene: prema popisu iz 1991. u Gošiću su živela 107 stanovnika (106 Srba), a u Varivodama 477 (472 Srba). Prema popisu iz 2021. broj stanovnika je značajno opao — u Gošiću živi svega 21 osoba (nema nikoga mlađeg od 40), a u Varivodama 61 stanovnik (nema nikoga mlađeg od 25) — što jasno oslikava dugotrajne posledice egzodusa i zločina iz 1995. godine.
Zaključak: Iako su žrtve ekshumirane i identifikovane, pitanje pune pravne odgovornosti ostaje nerešeno. Slučajevi iz Gošića i Varivoda predstavljaju trajni podsetnik na neadekvatnu rasvetljenost ratnih zločina i posledice koje trpe zajednice i preživele porodice.
Pomozite nam da budemo bolji.
