Lost City je jedinstveno hidrotermalno polje otkriveno 2000. godine više od 700 m ispod površine Atlantskog okeana, sa karbonatnim monolitima koji dosežu do 60 m. Reakcije plašta sa morskom vodom (serpentinizacija) proizvode vodonik i metan koji hrane anaerobne mikrobičke zajednice; 2024. izvađen je rekordni uzorak jezgra plašta dug 1 268 m koji može rasvetliti nastanak života. Planovi za rudarenje oko lokacije (Poljska, 2018) predstavljaju ozbiljnu pretnju, zbog čega naučnici pozivaju na međunarodnu zaštitu.
Lost City — Podvodni „Izgubljeni Grad“ Koji Može Rasvetliti Poreklo Života
Underwater terrain of the Lost City Hydrothermal Fields. (Lost City Research/University of Washington)
Blizu vrha podvodne planine zapadno od Srednjeatlantskog grebena izranja neobičan, nazubljeni pejzaž—kule i stubovi od kremastog karbonata koji pod svetlom daljinski upravljanog vozila izgledaju gotovo duhasto-plavo. Najveći monolit, nazvan Posejdon, doseže više od 60 metara visine.
A remotely operated vehicle shines a light on the spires of the Lost City. (D. Kelley/UW/URI-IAO/NOAA).
Šta je Lost City?
Lost City Hydrothermal Field, otkriven 2000. godine na dubini od preko 700 metara, predstavlja najduže aktivno poznato hidrotermalno polje u okeanu. Za najmanje 120.000 godina — a verovatno i mnogo duže — reakcije plašta sa morskom vodom (proces poznat kao serpentinizacija) oslobađaju vodonik, metan i druge gasove koji izbijaju kroz pukotine na dnu mora.
Strands of bacteria living on a calcite vent in the Lost City. (University of Washington/CC BY 3.0).
Kako ovaj svet funkcioniše?
Ugljovodonici proizvedeni duboko na dnu nisu nastali iz atmosferskog CO2 niti fotosintezom, već abiotkim hemijskim reakcijama. Ti gasovi hrane anaerobne mikroorganizme u pukotinama i kanalima hidrotermalnih ventila. Dimnjaci na Lost Cityju emituju tečnosti do oko 40 °C, i podržavaju obilje puževa i manjeg raka; veće vrste (rakovi, škampi, jegulje) su ređe, ali prisutne.
Nine-meter-high chimney in the Lost City. (University of Washington/Woods Hole Oceanographic Institution).
„Ovo je primer tipa ekosistema koji bi mogao biti aktivan upravo sada na Enceladu ili Europi — i možda na Marsu u prošlosti.“ — William Brazelton
2024: Rekordno bušenje
Godine 2024. istraživači su izvadili rekordni uzorak jezgra plašta dug 1 268 metara iz područja Lost Cityja. Analiza ovog uzorka može pružiti dragocene dokaze o uslovima na ranoj Zemlji i o tome kako je život mogao da nastane u sličnim, hidrotermalnim okruženjima.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Zašto je važan za nauku i astrobiologiju?
Zbog toga što Lost City proizvodi velike količine vodonika i metana bez učešća Sunca, predstavlja model mogućeg staništa za nastanak života na drugim telima Sunčevog sistema. Njegove veće, stabilne karbonatne strukture i dugotrajna aktivnost razlikuju ga od kraćih, vrućih "crnih dimnjaka" koji su bogati gvožđem i sumporom.
Pretnje i poziv na zaštitu
Nažalost, ovo jedinstveno područje nije bez rizika. 2018. godine objavljeno je da je Poljska dobila prava za rudarenje dubokog mora oko Lost Cityja. Iako termalno polje samo po sebi nema vredne rude za vađenje, rudarenje u okolini može izazvati taloženje, plimne talase ili oblačiće materijala koji bi ugrozili osetljive mikrohabitate. Naučnici upozoravaju da bi neželjeni ispusti mogli prekriti ili promeniti hemiju ventila.
Mnogi stručnjaci zato pozivaju na međunarodnu zaštitu lokacije, uključujući razmatranje upisa na UNESCO listu Svetske baštine, kako bi se sačuvala naučna vrednost i biodiverzitet Lost Cityja.
Zaključak: Lost City je rijetko, dugotrajno i naučno dragoceno okruženje koje otvara prozore u ranu istoriju Zemlje i mogućnost života van nje. Hitna međunarodna zaštita može biti presudna da se ovo čudo ne izgubi zbog kratkoročnih ekonomskih interesa.
Pomozite nam da budemo bolji.
