Fosil iz 1985. pronađen na ostrvu James Ross i decenijama skladišten u kolekciji BAS u Cambridgeu identifikovan je kao repni pršljen titanosaurusa — prvi potvrđeni dinosauruski ostaci sa Antarktika. Na osnovu pršljena širine oko 10 cm procenjuje se da je životinja bila duga oko 7 m i da je živela pre približno 82 miliona godina, u šumovitom Antarktiku kasne krede. Nalaz pojačava razumevanje retkog fosilnog zapisa i drevne ekologije kontinenta.
Prva dinosauruska kost sa Antarktika: zaboravljeni fosil iz fioke otkriva titanosaurusa
The fossil was originally found in 1985 on James Ross Island [Tony Jolliffe/BBC News]
Jedan na prvi pogled neupadljiv fosil koji je više od 40 godina stajao zaboravljen u zbirci British Antarctic Survey (BAS) u Cambridgeu sada je identifikovan kao pršljen iz repa titanosaurusa — čime je potvrđeno da se radi o prvoj pronađenoj dinosauruskoj kosti sa Antarktika.
The discovery was recorded in geologist Mike Thomson's notebook [Tony Jolliffe/BBC News]
Kako je otkrivena
Primerak je izvađen 1985. godine na ostrvu James Ross, a nalaz je zabeležen u poljskom dnevniku geologa dr Mikea Thomsona uz skicu i napomenu na engleskom: "vertebra of large reptile" (širina oko 10 cm). Tim koji je tada radio na terenu nije bio siguran kojoj grupi fosil pripada, pa je uzorak odložen u geološku kolekciju.
When Titanosaurs inhabited Antarctica 80 million years ago it would have been covered in lush forest [Andrew McAfee/Carnegie Museum of Natural History]
Nedavno je dr Mark Evans, kustos zbirki u BAS-u, pri pregledu starih uzoraka primetio ovaj pršljen. Po obliku mu je odmah delovao sumnjivo — zato je pozvao profesora Paula Barretta iz Natural History Museum (NHM) na detaljniju procenu.
A Titanosaur cast, on loan from the NHM, is on display at Peterborough Cathedral [Tony Jolliffe/BBC News]
"Iako na prvi pogled izgleda skromno, ima vrlo karakterističan oblik," rekao je Barrett držeći fosil u rukama.
Šta pokazuje fosil
Analiza je pokazala da je reč o caudalnom (repnom) pršljenu titanosaurusa — grupe sauropodnih dinosaurusa koja obuhvata neke od najvećih kopnenih životinja u istoriji Zemlje. Pršljen ima tipičnu kombinaciju osobina titanosaurusa, uključujući oblik zglobova koji funkcionišu kao serija kugla-u-šolji duž repa.
Dr Mark Evans spotted the fossil in the British Antarctic Survey's geology collections [Tony Jolliffe/BBC News]
Na osnovu dimenzija ovog pršljena, naučnici procenjuju da je životinja bila duga oko 7 m (oko 23 ft). Moguće je da se radi o juvenilnom primeru ili o relativno maliom odraslom jedinku unutar vrste.
Značaj za paleontologiju i palaeoekologiju
Fosil datira iz kasne krede, pre otprilike 82 miliona godina, kada je Antarktik bio znatno topliji i prekriven gustim šumama — staništem pogodnim za velike biljojede poput titanosaurusa. Nalaz doprinosi razumevanju retkog fosilnog zapisa Antarktika i pokazuje da su ovi dinosauri širili svoj areal i u dijelove sveta koje danas smatramo neprijateljskim prema životu.
Do danas je identifikovano više od sto vrsta titanosaurusa širom sveta, ali ostaci sa Antarktika ostaju retki zbog otežanih uslova istraživanja i leda koji pokriva velike površine kamena.
"Pokazuje da je oblast koju danas smatramo neuslovnom nekada bila bogata životom i imala raznovrstan skup organizama," dodaje Barrett. "Ovaj nalaz pomaže nam da bolje razumemo kako su ti ekosistemi funkcionisali na najjužnijem delu planeta pre oko 80 miliona godina."
Za kraj: Zaboravljeni pršljen iz fioke postao je važan delić mozaika koji nam pokazuje kako je izgledao drevni Antarktik i kakve su vrste tu živele. Primerak je sada dokumentovan i dostupan za dalje proučavanje, što može dovesti do novih saznanja o raznolikosti i prilagođavanju dinosaurusa u polarnim regionima.
Pomozite nam da budemo bolji.
