Švajcarska je predala 18 beninskih bronzi Nigeriji u ceremoniji u Nacionalnom muzeju u Lagosu, zajedno sa bronzanom narukvicom i četiri Ikom monolita zaplenjena u Švajcarskoj. Ministarka kulture Hannatu Musa Musawa istakla je da povratak potvrđuje visok nivo tehničke i umetničke izrade prekolonijalne civilizacije. Vraćeni predmeti potekli su iz zbirki u Cirihu, Rietbergu i Ženevi, a proces restitucije i dalje nailazi na međunarodne i domaće izazove.
Švajcarska vraća 18 beninskih bronzi Nigeriji — važan korak u restituciji kulturnog blaga
A visitor walks past the National Museum in Lagos on April 23, 2026 (OLYMPIA DE MAISMONT)(OLYMPIA DE MAISMONT/AFP/AFP)
Švajcarske vlasti u ponedeljak su zvanično predale 18 beninskih bronzi Nigeriji tokom ceremonije u Nacionalnom muzeju u Lagosu. Ovo je najnoviji doprinos rastućoj zbirci vraćenih artefakata koji su bili razasuti po muzejima i privatnim kolekcijama širom sveta nakon kolonijalnih osvajanja.
Šta je vraćeno
U primopredaji su, pored 18 bronzi, bili i bronzana narukvica i četiri Ikom monolita iz regiona Niger Delta. Prema saopštenju švajcarskog Federalnog odeljenja za unutrašnje poslove, ti predmeti su bili zaplenjeni u Švajcarskoj u okviru krivičnih postupaka i naknadno preneti državi.
Poreklo i značaj artefakata
Stotine skulptura i ukrasnih ploča odnete su iz kraljevske palate Kraljevine Benin, na prostoru današnje Nigerije, nakon napada britanskih snaga na Benin City 1897. godine. Ministarka kulture Nigerije, Hannatu Musa Musawa, na ceremoniji je naglasila da povratak predstavlja vraćanje "dokaza o civilizaciji koja je pre kolonizacije savladala tehniku livenja bronze na izuzetno visokom tehničkom i umetničkom nivou".
"Artefakti koji su danas vraćeni nose bolnu istoriju. Mnogi su napustili Kraljevinu Benin kao rezultat nasilja, pljačke i duboko nejednakih odnosa moći," izjavila je švajcarska federalna savetnica Elisabeth Baume-Schneider.
Alice Hertzog, direktorka Etnografskog muzeja Univerziteta u Cirihu, izjavila je da su ti predmeti "nikada nisu trebali da budu u Švajcarskoj" i dodala da su, iako su bili sačuvani i izlagani, uvek pripadali zajednicama iz kojih su potekli.
Institucije uklјučene u restituciju
Vraćeni predmeti potekli su iz zbirki Etnografskog muzeja Univerziteta u Cirihu (Ethnographisches Museum, Universität Zürich), Muzeja Rietberg i Muzeja etnografije u Ženevi (Musée d'ethnographie de Genève).
Izazovi restitucije
Iako su zapadne institucije u poslednjih nekoliko godina vratile stotine afričkih artefakata, mnogi predmeti su i dalje rasuti po muzejima ili u privatnim zbirkama. Ponekad su lokacije poznate, ali povratak onemogućavaju muzeji ili države; u drugim slučajevima mesto boravka delova zbirki ostaje nepoznato.
Proces restitucije dodatno komplikuju i unutrašnji sporovi u Nigeriji, gde se vlasti i tradicionalni vladari — posebno u Benin Cityju — ponekad spore oko nadležnosti nad predmetima nakon povratka. Protesti su prošle godine odložili otvaranje Muzeja zapadnoafričke umetnosti u Benin Cityju, koji je trebalo da prikaže kolekciju bronzi.
Ministarka Musawa pozvala je sve države koje poseduju afričko nasleđe da slede primer Švajcarske i vrate artefakte. Ovaj događaj ocenjuje se kao važan simboličan i praktičan korak u naporima za ispravljanje istorijskih nepravdi i očuvanje kulturnog identiteta.
Kontekst: Tema restitucije kulturnog blaga postaje sve značajnija na međunarodnom nivou, kako zbog pravnih i moralnih pitanja, tako i zbog pitanja buduće brige, izlaganja i zaštite vraćenih predmeta od strane zemalja porekla.
Pomozite nam da budemo bolji.
