Prekid vatre u Gazi potpisan prošlog oktobra nije doveo do trajnog mira: stanovništvo živi rasuto među ruševinama, bez funkcionisane infrastrukture i uz širenje bolesti i napade glodara. Preko 1,9 miliona ljudi je raseljeno, najmanje 1.059 je poginulo od 11. oktobra (podaci do 21. juna), a više hiljada se vodi kao nestalo pod ruševinama. Humanitarne isporuke postoje, ali su nedovoljne, dok psihološke i ekonomske posledice već oblikuju novu, traumatizovanu generaciju.
Leševi Nepreuzeti i Pacovi Haraju: Život U Gazi Mesecima Nakon Neispunjenog Prekida Vatre
A Palestinian mother and her child in Gaza City on May 1, 2026. People there say Israeli attacks and inhumane displacement conditions have persisted, months after a ceasefire deal was signed. - Saeed M. M. T. Jaras/Anadolu/Getty Images
Četrnaestogodišnji Karam vodi plavo-žuto-belu loptu peskovitom stazom u Deir al-Balahu u centralnoj Gazi — scena koja surovo kontrastira sa spaljenim poljima, ugljenisanim voćnjacima i planinama ruševina koje sada krase horizont.
Prekid vatre ostaje nedorečen
Dogovor o prekidu vatre potpisan prošlog oktobra između Izraela i Hamasa još nije doneo trajni mir. Plan predviđa povlačenje izraelskih snaga iza takozvane "žute linije", razoružanje Hamasa, dolazak međunarodnih snaga i formiranje privremene palestinske uprave — koraci koji do danas nisu realizovani u potpunosti.
Karam, a Palestinian teenager (center), is displaced in a central Gaza tent camp. The cost to rebuild Gaza after Israel’s campaign would be $71.4 billion, according to the UN. - Mohammed Al-Khatib
"Možete biti bombardovani bilo kad, bilo gde," kaže Sally Saleh, radnica humanitarne pomoći raseljena u Deir al-Balahu. "Ovde nema stvarnog prekida vatre."
Humanitarna kriza na terenu
Više od 1,9 miliona ljudi — gotovo celo stanovništvo Gaze — raseljeno je, mnogi više puta. Mnogi žive u improvizovanim, neprovetravanim šatorima gde se šire osipi i ektoparazitske infekcije; UN je naveo da su takve infekcije zahvatile više od 80% područja sa raseljenima.
Sanitarni sistem i infrastruktura su razoreni: desalinizacione fabrike, postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda i sistemi za upravljanje otpadom su nefunkcionalni ili nepristupačni, što stvara velike lokve fekalija, gomile otpada i idealne uslove za razmnožavanje glodara i komaraca.
A Palestinian boy who has developed dark spots on various parts of his bodies due to poor hygiene conditions in shelters. - Mahmoud Abu Hamda/Anadolu/Getty Images
Zdravlje, higijena i napadi pacova
Pacovi, žohari i lasice prodiru u šatore i pakete pomoći, ujedaju decu i novorođenčad i prisiljavaju ljude da bacaju retke zalihe hrane. Medicinski radnici upozoravaju da su stariji i osobe sa invaliditetom posebno ugroženi. Izraelska vlada je najavila zajedničku kampanju deratizacije sa UN-om, ali problem ostaje ozbiljan.
Pomoć i ograničenja
COGAT tvrdi da je koordinirao ulazak oko 600 kamiona pomoći dnevno — minimum prema sporazumu — dok humanitarne organizacije ističu da to nije dovoljno, posebno zbog ograničenja uvoza agregata, rezervnih delova i opreme za uklanjanje ruševina, ali i zbog ubistava radnika na terenu.
A child stands in at landfill in Gaza City on June 8. One official told CNN the prevention of municipal crews from reaching the main landfill site east of Gaza City, in Juhor al-Dik, has caused 370,000 cubic meters of waste to accumulate. - Jehad Alshrafi/AP
Ruševine, nestali i identifikacija
Palestinsko ministarstvo zdravlja navodi da je od potpisivanja primirja izvađeno 784 tela, dok se bar 7.500 ljudi vodi kao nestalo pod ruševinama. Stručnjaci upozoravaju da s vremenom opada mogućnost identifikacije zbog propadanja tragova koji nisu DNA, poput otisaka prstiju, zubnih zapisa i ožiljaka.
Psihološke i ekonomske posledice
Nova generacija Palestinaca nosi duboke psihološke traume: deca simuliraju sahrane u igri, a mladi se suočavaju sa gotovo potpunim kolapsom tržišta rada — stopa nezaposlenosti u Gazi porasla je na 85,1% u maju, prema ILO.
Children displaced by Israel's campaign live in worn-out tents near pooled sewage water in Gaza City, on June 5. Over 335,000 children below the age of five are at risk of “severe developmental delays,” a UNICEF spokesperson said. - Hadi Daoud/APAImages/Shutterstock
Umetnost kao otpor: Uprkos svemu, ljudi kao što je pisac Yahya Alhamarna nastavljaju da pišu i čuvaju sećanje. Priče i kultura postaju način očuvanja identiteta i otpora protiv potpunog zaborava.
Izvori: izjave lokalnih radnika i zvaničnika, izveštaji UN-a, palestinskog Ministarstva zdravlja i predstavnika humanitarnih organizacija; izveštavanje CNN-a.
Pomozite nam da budemo bolji.
