V-BAT, američki dugometražni nadzorni dron proizvođača Shield AI, igra važnu ulogu u ukrajinskim naporima za ciljanje vojne, energetske i logističke infrastrukture unutar Rusije. Domet i AI planiranje ruta omogućili su preciznije izviđanje, dok ukrajinska upotreba Starlinka i domaćih prilagođavanja dopunjavaju sposobnosti. Nakon smanjenih američkih isporuka obaveštajnih podataka, evropski partneri i terenski podaci ubrzali su prilagođavanje tehnologije, iako su padovi V-BAT-a i rizici eskalacije i dalje prisutni.
V-BAT: Američki nadzorni dron koji usmerava ukrajinske udare duboko u Rusiju
Black smoke billows from the area of Gazprom Neft's Moscow oil refinery, located on the southeastern outskirts of Moscow, on June 18, 2026, following what the Russian capital's mayor described as a
Početkom marta, američki dugometražni nadzorni dron V-BAT nadleteo je Crno more i otkrio, kako tvrde ukrajinski izvori, ruske vojnike i opremu na platformi za pretragu gasa blizu južne ukrajinske obale. Nakon poziva ukrajinske mornarice, flota morskih bespilotnih plovila napala je platformu, a prilikom evakuacije ruski Ka-27 helikopter je oboren vazdušnim dronom, što je, prema ukrajinskim ocenama, rezultiralo gubitkom opreme vredne preko 1,5 miliona dolara.
V-BAT i njegova uloga
V-BAT, proizvođač Shield AI, postao je ključna komponenta uširenih ukrajinskih napora za gađanje vojnih, energetskih i logističkih ciljeva unutar ruskog prostora. Operateri ističu domet i izdržljivost drona kao njegove najveće prednosti: iz velike udaljenosti može da potvrdi prisustvo meta, snimi detaljnu situaciju i obezbedi obaveštajne podatke bez izlaganja drugim platformama velikom riziku.
"Fokusiramo se na ciljeve koji su skupi, strateški važni ili ih je teško zameniti," rekao je ukrajinski pomorski operater V-BAT-a sa pozivnim znakom "Negative".
Promene u izvorima obaveštajnih podataka
Posle obustave određenih američkih obaveštajnih isporuka za udare unutar Rusije u martu 2025, Kijev je pojačano okrenuo vidove saradnje sa evropskim partnerima. Zvaničnici navode da značajan deo sadašnjih podataka dolazi iz drugih zemalja — prema izjavama, Francuska je u jednom trenutku dostavljala oko dve trećine obaveštajnih informacija.
Ukrajinska prilagođavanja i domaća rešenja
Ukrajinski proizvođači proširuju domet sopstvenih platformi, često koristeći satelitske terminale poput Starlinka. Ipak, po mišljenju operatera, V-BAT nudi jedinstvenu kombinaciju dometa, komunikacija i upotrebljivosti koja dopunjava lokalna rešenja.
A plume of black smoke is seen over the port of St. Petersburg, Russia, Wednesday, June 3, 2026, after a Ukrainian drone attack. / Credit: AP
Tehnologija, povratne informacije i ograničenja
Dron poseduje ugrađeni AI softver koji pomaže u planiranju ruta uzimajući u obzir locirane protivvazdušne sisteme. Operateri u Ukrajini i terenšnji inženjeri Shield AI kontinuirano razmenjuju podatke: informacije o ruskom elektronskom ratovanju, promenama frekvencija i drugim ometanjima koriste se za ažuriranje softvera i hardvera.
Međutim, ne postoje iluzije o savršenstvu — istraživanje Reutersa navelo je da se V-BAT srušio više od 50 puta tokom poslednjih 18 meseci u letovima širom sveta. Ukrajinski operateri kažu da su upravo borbene i zahtevne operacije mesto gde se vrše neophodna unapređenja.
Strateški uticaj
Upotreba V-BAT-a i drugih izviđačkih sistema pomogla je Kijevu da nastavi oblikovanje kampanje protiv ruskih PVO i logističkih ciljeva — proces koji su eksperti opisali kao dugotrajnu „shaping campaign“ usmerenu na uklanjanje ključnih sistema protivvazdušne odbrane. Takođe, u Crnom moru su sprovedeni udari na brodove i platforme koje su ukrajinski zvaničnici opisali kao deo ruske 'senke flote', dok su pritisci na snabdevanje gasom i logistiku doveli do poremećaja u regionu.
Rizici i etičke dileme
Iako tehnologija omogućava preciznije udare na vojne i infrastrukturne ciljeve, postoji rizik od eskalacije i civilnih žrtava, kao i industrijskih i energetski osetljivih posledica. Transparentnost u izvorima podataka i odgovornost u primeni tehnologije ostaju ključna pitanja.
Zaključak: V-BAT je primer kako kombinacija američke tehnologije i terenskih povratnih informacija menja sposobnosti Ukrajine da deluje dublje u ruski prostor. Istovremeno, učestalost padova i potreba za stalnim unapređenjima podsećaju na ograničenja i rizike takvog pristupa.
Pomozite nam da budemo bolji.
