RSPB upozorava: Dotterel (Charadrius morinellus) u Britaniji beleži pad od gotovo 90% od 1988. i prošlog leta mužjaci su zabeleženi samo na 22 od 217 lokacija; u Engleskoj, Velsu i južnom Škotskoj nema zabeleženih primeraka. Glavni uzroci su gubitak visokoplaninskih staništa zbog zagrevanja i isušivanja, pad hrane (larve Tipulidae) i dodatni lokalni pritisci poput prekomerne ispaše. Stručnjaci apeluju na izbegavanje uznemiravanja gnezda i upravljanje staništima kako bi se sačuvala poslednja staništa.
Dotterel Na Rubu Izumiranja U Britaniji: Klimatske Promene Ugrožavaju Planinska Staništa
The decline of the distinct ecosystems found on mountain slopes that dotterels need to breed are disappearing - Prisma Bildagentur/Universal via Getty
RSPB upozorava da dotterel (Charadrius morinellus) u Velikoj Britaniji beleži drastičan pad broja i da bi mogao postati prva ptica koja će izneti iz britanske avifaune usled promena klime i gubitka staništa.
Ova mala planinska ptica iz porodice plovera prepoznatljiva je po rđasto-narandžastom grudnom delu i belim prugama oko oka. Dottereli se svake godine sele na visoke planinske platoe kako bi se gnezdili, a za uspešno razmnožavanje im je potrebna niska alpska vegetacija na steničavim površinama. Kako se ta staništa smanjuju i pomeraju usled zagrevanja i isušivanja, ptice imaju sve manje pogodnih područja za gnežđenje.
Prošla anketa RSPB-a je pokazala da je od 217 ispitivanih lokaliteta samo na 22 zabeležen mužjak dotterela tokom sezone gnežđenja. U Engleskoj, Velsu i južnom delu Škotske nije zabeležen nijedan primerak. Za procenu veličine razmnožavajuće populacije često se koriste beleške o mužjacima jer, za razliku od većine ptica, mužjaci dotterela ostaju na gnezdu i inkubiraju jaja dok se ženke presele dalje.
Leah Kelly, RSPB: "Dottereli su u naglom padu i vidimo ih kako nestaju pred našim očima. To što se gnezde na vrhovima planina čini ih posebno ranjivim na gubitak staništa dok klimatske promene menjaju njihove montane ekosisteme."
Iako je globalna procena IUCN-a za dotterel "Least Concern" (najmanje zabrinjavajuća), u Velikoj Britaniji je vrsta uvrštena na Crvenu listu ptica od posebne brige. Većina preostale populacije sada je ograničena na istočne i severne oblasti Škotskih Visokih Zemalja (Highlands), ali topliji i suvlji uslovi primoravaju specijalizovane planinske vrste da se podižu na veće nadmorske visine — sve dok im više ne ostane staništa.
The dotterel is said to be in 'precipitous decline' in the UK
Rezultati su takođe pokazali pad od 71% u brojnosti dotterela u specijalno zaštićenim područjima, što sugeriše da klimatske promene igraju ključnu ulogu u padu populacije. Pritom, smanjenje dostupne hrane dodatno pogoršava situaciju: larve tipulidae (cranefly), koje su glavna hrana mladunaca dotterela, beleže opadanje u brojnosti na nekim planinskim lokalitetima, procenjeno na osnovu broja primećenih odraslih jedinki.
Šta se preporučuje?
- Izbegavanje uznemiravanja: RSPB poziva planinare i vlasnike pasa da zaobilaze područja gde se dottereli gnezde tokom sezone kako bi se smanjilo uznemiravanje i kvarenje gnezda.
- Lokalno upravljanje staništem: Mere poput kontrolisanja intenziteta ispaše i vraćanja prirodne vegetacije mogu pomoći da se očuvaju pogodna gnezdišta.
- Monitoring i istraživanje: Nastavak praćenja populacije i istraživanja uticaja klime i promena u lancu ishrane (npr. pad tipulidae) neophodan je da bi se ciljala zaštita.
Dr Nicola Largey iz NatureScot-a dodaje: "Moguć gubitak ove prepoznatljive ptice s naših brda pokazuje hitnu potrebu za rešavanjem dvostruke krize — klimatskih promena i gubitka biodiverziteta. Na lokalnom nivou, smanjenje pritisaka poput prekomerne ispaše daje nam najbolju šansu da sačuvamo dotterele."
Bez hitnih i koordinisanih mera, dotterel može postati simbol gubitka planinskih vrsta kroz klimatske promene u Britaniji. Lokalni akteri, posetioci prirode i zaštitne organizacije imaju ulogu u tome da ublaže pritiske i sačuvaju preostale populacije.
Pomozite nam da budemo bolji.
