Srpska Pravoslavna Crkva danas obeležava spomen Svetih Dece Mučenika Jastrebarskih i Sisačkih, proglašenih za svece 2022. godine. Kroz logor u Jastrebarskom prošlo je 3.336 dece, dok je najmanje 768 umrlo u nepune mesec i po dana; broj žrtava prema nekim procenama premašuje hiljadu. U Sisku je od avgusta do oktobra 1942. dovedeno više od 7.000 dece iz Kozare, Banije, Like, Korduna i Slavonije. Sećanje na stradale mališane i njihova kanonizacija ostaju važan deo crkvene i kolektivne memorije.
SPC Obeležava Dan Sećanja Na Decu Mučenike Jastrebarskog I Siska
Srpska Pravoslavna Crkva (SPC) danas molitveno obeležava spomen Svetih Dece Mučenika Jastrebarskih i Sisačkih — mališana srpskog porekla koji su tokom Drugog svetskog rata stradali u dečjim logorima u okviru Nezavisne Države Hrvatske (NDH). Ova deca su 2022. godine, na inicijativu episkopa gornjokarlovačkog Gerasima, proglašena za svece, a njihov dan se obeležava svake godine 13. jula.
Logor u Jastrebarskom
Logor u Jastrebarskom osnovan je u julu 1942. godine kao jedno od „prihvatilišta za decu izbeglica“. Prema dostupnim podacima, kroz ovaj logor prošlo je 3.336 dece, pretežno sa Kozare. U zvaničnim izvorima navodi se da je najmanje 768 dece zvanično umrlo u nepune mesec i po dana, dok su neki istraživači, kao što je Dragoje Lukić, ukazivali na veći broj žrtava — više od hiljadu.
Logor u Sisku
U Sisku je, između avgusta i kraja oktobra 1942. godine, dovedeno više od 7.000 dece iz regiona Kozare, Banije, Like, Korduna i Slavonije. Taj period predstavlja jednu od najtragičnijih epizoda stradanja dece tokom rata na tim prostorima.
Svedočenja i grobovi
Jedno od najstrašnijih svedočenja dao je grobar Franjo Ilovar, koji je po naređenju sahranjivao preminulu decu i vodio evidenciju o ukopanim mališanima. Njegove beleške pokazuju da je samo 22. jula 1942. godine sahranjeno 107 dece. Ilovar je opisivao da su tela bila stavljana u kutije i sanduke, često nasilno stiskana kako bi u jedan sanduk stalo što više tela; u jednoj „kištri“ moglo je biti i do desetoro dece.
Zatvaranje logora i posledice
Logor u Jastrebarskom prestao je da funkcioniše nakon što ga je 26. avgusta 1942. godine oslobodila Četvrta kordunaška brigada NOVJ, dok je logor u Sisku zvanično prestao sa radom 8. januara 1943. godine. Sećanje na stradale mališane ostaje važan deo kolektivne memorije i crkvenog kalendara.
Kanonizacija i pomen
Sveti Arhijerejski Sabor SPC je 21. maja 2022. godine, po predlogu episkopa Gerasima, odlučio da se ova deca kanonizuju kao sveci-mučenici. Od tada se svake godine 13. jula služi pomen i molitva za njihovo uspomena.
Napomena: Brojevi i datumi u tekstu zasnovani su na dostupnim izvorima iz kalendara SPC i istorijskih istraživanja; pojedinačne procene broja žrtava variraju među istraživačima.
Pomozite nam da budemo bolji.
