Sažetak: Istraživanja pokazuju da mikroplastika stvara „plastisferu“ u kojoj bakterije prave znatno deblje i otpornije biofilmove. Studija Boston University pokazala je da bakterije na mikroplastici postaju do 100× tolerantnije na antibiotike nakon 5–10 dana, dok horizontalni prenos gena može porasti do 200×. Stručnjaci pozivaju na modernizaciju prečišćavanja otpadnih voda i globalni nadzor širenja ovih bakterija.
Naučnici Upozoravaju: Mikroplastika Može Učiniti Antibiotike Neefikasnim
Microplastics are helping bacteria build thick armor-like biofilms, boosting their antibiotic resistance by up to 100 times and creating superbugs. ©Image Credit: Unsplash / Tanvi Sharma
Kao da zagađenje plastikom nije dovoljno ozbiljno, nova istraživanja pokazuju još jednu opasnu posledicu — mikroplastika može pomoći bakterijama da postanu znatno otpornije na antibiotike.
Plastika koja ostane u prirodi brzo postaje dom za mikroorganizme: na njenoj površini formira se mikroekosistem koji naučnici nazivaju „plastisfera“. Bakterije koje se nasele na tim česticama grade lepljive zaštitne slojeve — biofilmove — koji ih štite od spoljašnjih uticaja.
Istraživanje tima sa Boston University, koje je vodila doktorandkinja Neila Gross, pokazalo je da se biofilmovi na mikroplastici razlikuju od onih na drugim površinama (npr. staklu): oni su deblji i čvršći, što ih čini izuzetno otpornim na prodor lekova.
Ključni eksperimenti: naučnici su testirali četiri uobičajena antibiotika, među kojima su ampicilin i doksiciklin. U kolonijama koje su formirane na mikroplastici lekovi nisu mogli efikasno da prodru kroz biofilm. Nakon 5–10 dana boravka na plastičnim česticama, tolerancija bakterija na antibiotike porasla je i do 100× u odnosu na početni nivo. Štaviše, ta pojačana sposobnost zadržala se i nakon uklanjanja same mikroplastike i lekova.
Druga istraživanja ukazuju da kontakt s mikroplastikom izaziva kod bakterija tzv. SOS odgovor — stresnu genetsku reakciju koja popravlja oštećenja DNK, ali i podstiče intenzivniju razmenu gena. Horizontalni prenos gena (HGT), mehanizam kojim se prenose geni otpornosti, u prisustvu mikroplastike može se povećati i do 200×. To znači da otpornost koju razvije jedna bakterija može brzo da se proširi na čitavu koloniju.
Mogući mehanizmi: plastika je hidrofobna (odbija vodu), pa predstavlja pogodnu površinu za naseobinu bakterija koje žele da izbegnu otvorenu vodenu sredinu. Pored toga, mikroplastika može da apsorbuje tragove antibiotika iz otpadnih voda, stvarajući mesto s niskim koncentracijama leka — idealan poligon za selekciju i „učenje“ otpornosti.
Javni zdravstveni rizici: ovo otkriće ima velike implikacije, naročito za gusto naseljena i nisko-sanitarnu područja, uključujući izbeglička naselja ili oblasti s lošom infrastrukturom za prečišćavanje vode. Ako lokalni izvori vode sadrže bakterije koje se šire na mikroplastici, kontrola infekcija postaje znatno teža i van direktne kontrole lokalnog stanovništva.
Preporuke stručnjaka: autori i drugi eksperti ističu potrebu za dvostrukim pristupom — modernizacijom postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda kako bi se uklonile čestice mikroplastike, i globalnim nadzorom (surveillance) širenja bakterija povezanih s plastikom. Ove mere trebaju ići rame uz rame s politikama smanjenja upotrebe plastike i boljim upravljanjem otpadom.
Ovo istraživanje pokazuje da čišćenje naše zavisnosti od plastike nije samo pitanje očuvanja okeana i divljih životinja — može biti i pitanje odbrane javnog zdravlja. (Izvor: Chemistry World; izveštaj prenet na GEEKSPIN)
Pomozite nam da budemo bolji.
