Nove analize izotopa nikla u KT glini ukazuju da je projektil koji je stvorio krater Chicxulub najverovatnije bio CO karbonatski hondrit — retka, suvlja i manje sumporna klasa meteorita. Projektil prečnika 10–15 km udario je pre ~66 miliona godina i izazvao masovno izumiranje. Nalaz smanjuje procenu doprinosa sumpora iz samog asteroida i više naglašava ulogu prašine i materijala izbijenog sa mesta udara u klimatskim posledicama.
Asteroid Koji Je Ugasio Dinosauruse Bio Je Neobičniji — Novi Dokazi Upućuju Na Retki CO Hondrit
Dr. Philippe Claeys, a visiting professor at the University of British Columbia, in front of an exhibit at the Pacific Museum of Earth. (CREDIT: University of British Columbia)
Novo istraživanje izotopa nikla u tankim glinenim slojevima sa granice krede i paleogena sugeriše da je projektil koji je stvorio krater Chicxulub najverovatnije poticao iz retke klase meteorita poznate kao CO karbonatski hondriti. Ovaj tip meteora je suvlji i znatno siromašniji hlapljivim elementima poput sumpora nego neke ranije predložene klase.
Dr. Philippe Claeys, a visiting professor at the University of British Columbia, in front of an exhibit at the Pacific Museum of Earth. (CREDIT: University of British Columbia)
Kako su naučnici došli do ovog zaključka?
Međunarodni tim istraživača iz Pariza, Brisela, Beča i Univerziteta Britanske Kolumbije analizirao je uzorke KT (kreda–terciar) gline prikupljene u Stevns Klintu (Danska), Caravaci (Španija) i lokalitetima u Italiji (Furlo, Frontale, Fornaci). Ispitivanja su se fokusirala na izotope nikla, jer je nikl obilniji u primitivnim meteoritima nego u Zemljinoj kori i ima pet stabilnih izotopa koji nose prepoznatljive potpise.
Residue of the Cretaceous-Paleogene impact. Dark clay-rich KT boundary layer in Stevn's Klint, Denmark used in the study. (CREDIT: Dr. Philippe Claeys)
Uzorci sa Stevns Klinta i Caravace pokazali su najsnažniji vanzemaljski signal; ranije procene sugerisale su da je udarni materijal činio oko 5% mase tih glina. Kombinacijom koncentracija nikla i izotopskih vrednosti naučnici su isključili CI i predloženu grupu CY, dok su podaci najjače ukazivali na CO hondrite (sa mogućom, ali manje verovatnom vezom sa predloženom klasom CT).
Nickel isotope data for CCs. Individual samples are plotted. The isotope data are internally normalized using 61Ni/58Ni, and the uncertainties are 2SE. Bright data symbols with black outlines are from this study; faded data symbols without black outlines are from the literature. (CREDIT: Science Advances)
Šta to znači za scenarij izumiranja?
Procene sugerišu da je projektil širok 10–15 km i da je udario pre oko 66 miliona godina brzinom od približno 64.000 km/h, stvarajući krater Chicxulub. Udar je poklopljen sa jednim od pet najvećih masovnih izumiranja: izumrli su ne-avijski dinosaurusi, pterosauri, amoniti i mnoge druge grupe — istraživanja navode oko 17% porodica, 50% rodova i 85% vrsta.
Nickel isotope data for the K-Pg boundary samples, chondrites and BSE. (CREDIT: Science Advances)
CO hondriti sadrže znatno manje hlapljivih elemenata, naročito sumpora, u poređenju sa CM ili CR hondritima koje su ranije istraživanja često favorizovala. Modeli zasnovani na CM-sličnom projektilu procenjivali su da je asteroid mogao doprineti oko 40% sumpora koji je dospeo u atmosferu; ako je bio CO tip, doprinos sumpora iz projektila bio bi otprilike upola manji. To pomera naglasak na prašinu i materijal iskoračen sa samog mesta udara kao glavne faktore koji su izazvali "udarne zime" i hemijske promene u atmosferi i okeanima.
Nickel isotope data as a function of the inverse of Ni concentration for K-Pg boundary samples, CCs and UCC. (CREDIT: Science Advances)
Rasprave i dalje otvorena pitanja
Raniji nalazi, poput hromskih potpisa i prisustva amino-kiselina u KT glini, delovali su u korist CM ili CR porekla. Međutim veći i raznovrsniji hromski uzorci pokazuju vrednosti koje su u skladu sa CO poreklom, a izotopi ugljenika i azota sugerišu da su amino-kiseline verovatno zemaljskog porekla (npr. ugalj izmenjen toplotom udara) a ne direktno iz meteora.
CT meteoriti, koji su još slabo poznati, ostaju kandidati, ali su retki i lošije proučeni; potrebna su dalja merenja da bi se njihova uloga pouzdano razjasnila.
Zašto je ovo važno?
Tačnije određivanje hemijskog sastava projektila pomaže u modelovanju klimatskih i ekoloških posledica udara — posebno u proceni koliko su sumpor i drugi hlapljivi elementi doprli u atmosferu iz same svemirske stene naspram udarom oslobođenih materijala sa Zemlje. Metodologija zasnovana na analizi nikla može se primeniti i na druge udarne slojeve gde je malo originalnog materijala sačuvano, a kombinacija nikla, hroma i rutenijuma daje snažniji skup dokaza za poreklo projektila.
Rad je objavljen online u časopisu Science Advances.
Citiran komentar: „CO hondriti sadrže znatno manje hlapljivih elemenata — naročito sumpora — nego druge klase meteorita koje poznajemo. To ne menja osnovnu teoriju o uzroku izumiranja, ali smanjuje verovatnoću da je sumpor iz projektila bio jedini 'pušački pištolj'," rekao je dr Philippe Claeys.
Pomozite nam da budemo bolji.
