Manastir Svetog Simeona na severu Sirije, podignut u 5. veku i deo UNESCO svetske baštine, pretrpeo je značajna oštećenja tokom više od decenije sukoba. Procena direktora lokaliteta govori o 30–40% štete, pri čemu je posebno pogođen zapadni luk, dok crkva i dalje stoji relativno čvrsto. Francuska arheološka delegacija planira brze intervencije i ponovnu instalaciju osnove glavnog stuba uz podršku međunarodnih partnera i donatora.
Rane rata na manastiru Svetog Simeona — planovi obnove 1.500‑godišnjeg kompleksa
The fifth-century monastery complex of Saint Simeon Stylite in northern Syria suffered damage during the country's civil war (LOUAI BESHARA)
U blizini osnove stuba na kojem je nekada sedeo Sveti Simeon Stilit, razbacani kameni blokovi jasno otkrivaju razmere štete koja je zadesila obližnji vizantijski manastir na severu Sirije — posledice rata, pljački i ilegalnih iskapanja.
AFP je pratio francusku arheološku delegaciju koja je obišla lokalitet posle više od decenije sukoba kako bi procenila šta je moguće obnoviti i koje hitne mere treba preduzeti.
Manastirski kompleks iz 5. veka i crkva iz iste epohe, zajedno sa stotinama napuštenih antičkih naselja poznatih kao „mrtvi“ ili „zaboravljeni gradovi“, deo su UNESCO-ove svetske baštine. Iako je crkva relativno očuvana i „stoji čvrsto“, kako navodi francusko-sirijska arheološkinja Micheline Kurdi, manastir je pretrpeo značajna oštećenja.
Unutar kompleksa zabeleženi su napukli lukovi i delimično srušeni kameni zidovi, dok su monaški stanovi u velikoj meri ostali netaknuti. Direktor lokaliteta, Abdel Jalil Arabi, procenjuje da je oko 30–40% kompleksa oštećeno — posebno je stradao zapadni luk i pridruženi stubovi.
Uzroci štete
Tokom rata lokalitet je bio izložen pljačkama, ilegalnim iskapanjima, vojnim upotrebama i zapostavljanju. Manastir je bio pod kontrolom različitih naoružanih grupa, pogođen je vazdušnim udarom 2016. godine (što je UNESCO osudilo) i dodatno oštećen u snažnom zemljotresu 2023. godine.
Planovi obnove
Arheolozi i predstavnici francuskih kulturnih institucija planiraju „brze intervencije“ kako bi stabilizovali i sanirali najugroženije delove. Kurdi, koja je posvetila doktorsku tezu kompleksu, kaže da je neophodno pregledati stare planove i arhivsku dokumentaciju kako bi se mogla ponovo postaviti osnova glavnog stuba i delovi koji su ostali od njega.
"Osnova stuba postoji, ali su ostaci razbacani — pokušaćemo da ga obnovimo," navodi Abdel Jalil Arabi.
Jean-Baptiste Faivre, privremeni chargé d'affaires Francuske u Siriji, najavio je saradnju između Sirijske Direkcije za antikvitete i muzeje i francuskih kulturnih institucija. Organizacije kao što su Oeuvre d'Orient, Ambasada Francuske i Aliph fondacija navedene su kao potencijalni donatori i partneri u projektu obnove.
Vincent Gelot iz Oeuvre d'Orient istakao je nadu da će, nakon obnove i zaštite, turisti i hodočasnici ponovo posećivati manastir, koji i danas nosi snažnu poruku verske i kulturne istorije.
Zaštita i izazovi
Rekonstrukcija i konzervacija kulturne baštine u ratom pogođenim područjima suočavaju se sa logističkim, finansijskim i bezbednosnim izazovima. Ipak, stručnjaci veruju da koordinisana međunarodna pomoć i lokalna ekspertiza mogu omogućiti povratak dela izgubljene vrednosti ovog jedinstvenog lokaliteta.
Izvor: AFP (izveštaj sa terena), izjave lokalnih stručnjaka i predstavnika kulturnih organizacija.
Pomozite nam da budemo bolji.
