Alarm na KiM: Eparhija Upozorava — "Tihi Teror" I Masovno Iseljavanje Prete Nestankom Srba

Eparhija raško‑prizrenska upozorava da serija napada, svakodnevni pritisci i administrativne prepreke na Kosovu i Metohiji mogu dovesti do potpunog nestanka srpske zajednice sa tog prostora. Konkretni incidenti — krađa zvona iz crkve u Brnjači, zabrana murala u Severnoj Mitrovici i pretnje o „otimanju“ crkava — samo su najnoviji primeri šireg trenda koji прави дубок утисак на заједницу.

Šta je zabeleženo

U jednom danu prijavljena su tri napada na srpsku zajednicu: krađa crkvenog zvona iz crkve Cvete Nedele u Brnjači kod Orahovca, zabrana oslikavanja murala posvećenog patrijarhu Pavlu u Severnoj Mitrovici i javne izjave koje pozivaju na oduzimanje crkvenih objekata. Eparhija navodi da su ovi događaji deo kontinuiranog niza pritisaka koji dodatno ugrožavaju položaj Srba na KiM.

"Ako se ovakva situacija nastavi bez međunarodne reakcije, može doći do potpunog nestanka srpskog naroda sa ovog prostora," navodi Eparhija raško‑prizrenska.

Reakcija institucija

Kosovsko Ministarstvo unutrašnjih poslova odgovorilo je da su tvrdnje Eparhije "neosnovane" i istaklo da policija štiti verska i kulturna dobra. Taj stav je u delu srpske javnosti protumačen više kao umanjivanje problema nego kao ozbiljno objašnjenje.

Skala problema i svakodnevni pritisci

Književnik Živojin Rakočević i drugi sagovornici iz srpske zajednice ukazuju na stotine i hiljade manjih incidenata koji neretko ostaju nevidljivi javnosti — od jezičke diskriminacije i omalovažavanja na šalterima do otežanog pristupa službama. Takvo „postepeno otežavanje života" Eparhija opisuje kao oblik „tihog terora" koji vodi iseljavanju i nepovratnom smanjenju zajednice.

"Jedna zajednica nije zaista bezbedna ako njeni pripadnici žive u stalnom strahu od privođenja, pretresa, administrativnih kazni... Postepeno otežavanje svakodnevnog života može biti manje vidljivo od otvorenog nasilja, ali njegova posledica je jednako teška," navodi Eparhija.

Podaci i posledice

Prema izjavama srpskih zvaničnika u Beogradu, u poslednjih nekoliko godina iselilo se više od 20% preostalih Srba sa Kosova i Metohije (od oko 90.000 koliko ih je ostalo nakon 1999. i 2004.). Eparhija i lokalni izvori navode da su od 2021. godine zabeležena više od 700 etnički motivisanih incidenata čije su žrtve bili Srbi.

Pored toga, proces pribavljanja prištinskih ličnih dokumenata bio je, prema sagovornicima, otežavan: jedna anketa pokazala je da je samo 11% ispitanika uspelo da reši status, dok je samo 5% dobilo lične karte u zadanom roku.

Pravoslavne crkve i pravni okvir

Eparhija upozorava na praksu koju smatra opasnom: napade i skrnavljenja crkava policija i sudovi često tretiraju kao „oštećenja imovine" ili „vandalizam", umanjujući time međureligijski i međunacionalni karakter nasilja. Posledice su i materijalne (otimanje lokala i stanova, skrnavljenje svetinja) i psihološke (strah, stalna nesigurnost) — što zajedno podstiče iseljavanje.

Priče sa terena

U tekstu su navedeni primeri grubih napada: prebijanje četvorice mladića u Severnoj Mitrovici, davljenje maturanta od strane policije, prebijanje u Starom Grackom, kamenovanje stana povratnice u Đakovici, gađanje dečaka koji su nosili badnjak i privođenja zbog simbola. Mnogi incidenti, međutim, ostaju neprijavljeni zbog straha ili stida.

Zaključak i poziv na reakciju

Eparhija i lokalni predstavnici pozivaju međunarodnu zajednicu i nadležne institucije da hitno reaguju kako bi se zaštitila osnovna prava i sigurnost srpske zajednice na KiM. Bez vidljive promene prakse i efikasnije zaštite, posledice po demografiju i kulturni identitet srpske zajednice mogu biti trajne.