Regionalni saveznici Irana iz "Ose Otpora" vraćaju se na više frontova, posebno u Libanu, Jemenu i duž pomorskih pravaca Crvenog mora. Hutiji su izveli napade na saudijske naftne objekte i napali brodove, dok Hezbolah i druge grupe povećavaju svoj uticaj. Stručnjaci ističu da Iran reinvestira u regionalne saveznike, ali da su odnosi složeni i ne svode se na prostu "proksi" relaciju.
Osa Otpora Se Vraća: Saveznici Irana Otvaraju Nove Fronte i Povećavaju Regionalni Uticaj
Members of Iraq's Popular Mobilization Forces stand near a portrait of Iran's slain supreme leader Ali Khamenei at the shrine of Imam Hussein on the eve of his funeral ceremonies in the holy Iraqi city of Karbala on July 7. - Ahmad Al-Rubaye/AFP/Getty Images
Posle tri teške godine, naoružane grupe povezane sa Iranom ponovo su se aktivirale širom Bliskog istoka, pojačavajući pritisak na suparnike Teherana i proširujući frontove sukoba koji utiču i na globalne energetske tokove.
Šta se događa
Tokom 2023. godine „Osa Otpora“ – savez iranskih bezbednosnih struktura i regionalnih milicija – pretrpela je značajan pritisak usled izraelskih i američkih udara. U poslednjih nekoliko meseci, saveznici Teherana ponovo su uspostavili aktivnost na više lokacija: od južnog Libana i Iraka do Sirije, Jemena i pomorskih pravaca u Crvenom moru.
Iranians drive past a billboard with the pictures of late Iranian IRGC Quds Force commander Qasem Soleimani, center, late Hamas leaders Ismail Haniyeh, left, and Yahya Sinwar, right, and late Hezbollah leader Hasan Nasrallah at the Enghelab square in Tehran, Iran, on May 5, 2025. - Abedin TaherkenarehEPA-EFE/Shutterstock
Hutiji i pomorska eskalacija
Jemenski hutiji otvorili su novu ratu front napadima na saudijske ciljeve duž Crvenog mora, uključujući projektilne napade na naftne objekte u provinciji Jazan i udare na brodove. Grupa je takođe najavila blokadu saobraćaja kroz Bab al-Mandeb, što povećava rizik za globalnu trgovinu i snabdevanje naftom.
Hezbollah i drugi saveznici
U Libanu, Hezbolah je očuvao operativne kapacitete i ponovo pojačava pritisak na južnu granicu prema Izraelu. U Iraku i Siriji prisustvo i uticaj proradnih milicija ostaju značajni, što Teheranu daje opcije za projekciju moći bez direktne intervencije iranskih snaga.
A satellite image shows trail of smoke rising from an oil facility in Jazan province, Saudi Arabia, on Sunday. - European Union/Copernicus Sentinel-2/Reuters
Složenost odnosa sa Iranom
Stručnjaci upozoravaju da termin „proksi“ često pojednostavljuje realnu sliku: grupe u okviru Ose Otpora imaju sopstvene političke agende i interesne prioritete, ali istovremeno dele ideološke i geopolitičke veze sa Iranom.
Dok neke grupe zavise u velikoj meri od iranske podrške, druge, poput Hutija, pokazuju veću autonomiju u donošenju odluka.
Reakcije i strateška prilagođavanja
Analitičari, uključujući Tritu Parsija i Dugana Citrinowicza, navode da je Iran, nakon faze pritiska, reinvestirao u regionalne saveznike kako bi obnovio «forward defense» — strategiju koja kombinuje politički, diplomatski i vojni uticaj radi odvraćanja direktnih napada na samu Islamsku Republiku.
Posledice za region i svet
Obnova aktivnosti Ose Otpora povećava rizik širenja sukoba i ima potencijal da poremeti ključne pomorske pravce i energetske tokove, sa posledicama po globalna tržišta. Za zemlje u regionu i van njega, takav razvoj zahteva praćenje i prilagođavanje bezbednosnih i diplomatskih politika.
Napomena: U tekstu su izbegnute neproverene tvrdnje o likvidacijama ili promenama u vrhu iranske vlasti. Izveštaji iz sukobnih zona često su kontradiktorni; uvek se oslanjajte na provere više izvora.
Pomozite nam da budemo bolji.
