James Webb je detektovao glinene minerale na unutrašnjim Neptunovim mesecima i u unutrašnjim prstenovima, što ukazuje da taj materijal potiče iz duboke unutrašnjosti većeg tela. Istraživači smatraju da je hvatanje Tritona iz Kuiperovog pojasa destabilizovalo originalne mesečeve sisteme Neptuna i izazvalo sudare koji su formirali današnje male mesece i prstenove. Otkriće pruža jedinstvenu priliku da se neposredno prouči unutrašnjost velikih ledenih tela.
Webb otkrio tragove drevne katastrofe na Neptunu: Triton krivac koji je razorilo stare mesece
FILE PHOTO: The planet Neptune, including its "Great Dark Spot" - a storm in the atmosphere and the bright, light-blue smudge of clouds that accompanies the storm - is seen in this image taken by the NASA spacecraft Voyager 2 less than five days before its closest approach of the planet on August 25, 1989. NASA/JPL-Caltech/Handout via REUTERS /File Photo
Nove analize podataka sa svemirskog teleskopa James Webb otkrivaju prisustvo glinenih minerala na unutrašnjim mesecima i prstenovima Neptuna — nalaz koji ukazuje da je materijal potekao iz duboke unutrašnjosti većeg, sada uništenog sveta. To otkriće daje uvid u dramatičnu, davnu fazu istorije Neptunovog sistema i podržava teoriju da je hvatanje velikog tela, najverovatnije Tritona, izazvalo masivne sudare.
Šta su otkrili Webbovi podaci?
Tim istraživača iskoristio je infracrvenu spektroskopiju teleskopa James Webb da ispita sastav tri mala unutrašnja Neptunova meseca — Proteusa, Larise i Galatee — kao i unutrašnje prašnjave prstenove. Spektri su ukazali na prisustvo magnezijumom bogatih glinenih minerala, istih tipova koji nastaju nakon dugotrajnog kontakta tečne vode i stena i koji se nalaze, na primer, na patuljastoj planeti Cereri i u nekim meteoritima.
„Ti minerali nastaju tek nakon dugotrajnog kontakta tečne vode i stene", kaže planetarni naučnik Ryleigh Davis, vodeći autor studije objavljene u časopisu Science Advances.
S obzirom na to da su Proteus, Larisa i Galatea premali i previše hladni da bi takva hemija nastala in situ, naučnici zaključuju da glina potiče iz unutrašnjosti većeg tela koje je u prošlosti bilo razrušeno. Materijal koji danas nalazimo na tim malim telima i prstenovima verovatno je ostatak katastrofalnog događaja koji je izložio duboke slojeve ranijih, većih meseca.
Kako je Triton umešan?
Istraživači smatraju da je glavni osumnjičeni Triton — Neptunov sada najveći mesec, koji je verovatno nastao u Kuiperovom pojasu i kasnije bio uhvaćen gravitacijom Neptuna tokom haotičnog ranog perioda Sunčevog sistema. Hvatanje Tritona, koji kruži retrogradno (u suprotnom smeru od rotacije planete), destabilizovalo je originalne satelite Neptuna i izazvalo lavinu sudara.
Rezultat tih sudara bio je razaranje većih mesečevih tela i formiranje današnjih malih unutrašnjih meseca i prstenova iz raspadnutog materijala. Triton danas čini više od 99% ukupne mase Neptunovog satelitskog sistema.
„Unutrašnjosti velikih ledenih meseca obično su zakopane ispod debelih omotača leda i dostupne samo putem modela i indirektnih dokaza. Unutrašnji Neptunovi meseci mogu biti jedino mesto u Sunčevom sistemu gde tu materiju možemo direktno posmatrati, jer je katastrofa u suštini okrenula ta tela iznutra naopako", objašnjava Davis.
Dodatne napomene i alternative
Triton je nešto veći od Plutona, blizu po sastavu (azotni led, metan, CO2 i tanka azotna atmosfera), ali manji od Zemljinog Meseca. Istraživači napominju i manje verovatnu alternativu: da je neki drugi objekat veličine Plutona iz Kuiperovog pojasa prošao preblizu Neptunu i bio razoren tidalnim silama.
Neptun ima 16 poznatih meseca; Nereid, jedan od spoljašnjih, mogao bi biti jedini preživeli član originalnog sistema pre dolaska Tritona, prema rezultatima drugih studija. Otkriće gline na unutrašnjim mesecima osvetljava nasilnu i dinamičnu prošlost Neptunovog sistema i pruža retku mogućnost da se neposredno prouče materijali koji su inače skriveni duboko pod ledenim koriama velikih tela.
Izvor: Istraživanje objavljeno u Science Advances; izveštavanje Will Dunham / Reuters.
Pomozite nam da budemo bolji.
